استراتژی تاب‌آوری گروه مالی گردشگری: فراتر از تعدیل نیرو، سرمایه‌گذاری روی سرمایه انسانی

تیتر 20 - در حالی که اقتصاد ایران، کشورهای منطقه و حتی جهان، با انبوه چالش‌های ناشی از جنگ 40روزه آمریکا و اسرائیل علیه ایران مواجه شده، یکی از پرسش‌های اساسی این است که بنگاه‌های اقتصادی بزرگ، چگونه می‌توانند تولید، اشتغال و ثبات سازمانی را با حفظ منابع انسانی تداوم بخشند؟  

در این راستا، گروه مالی گردشگری، یکی از هلدینگ‌های بزرگ خصوصی در حوزه سرمایه‌گذاری، اقتصادی، مالی و تولیدی با اتخاذ رویکردی متفاوت، به‌جای کوچک‌سازی و تعدیل نیرو، توسعه سرمایه انسانی و صیانت از نیروی کار را محور اصلی مدیریت خود قرار داده است. این جهت‌گیری، صرفاً یک انتخاب اخلاقی یا احساسی نیست، بلکه بخشی از نگاه استراتژیک این مجموعه است که منابع انسانی را سلاح اصلی عبور از بحران می‌داند.

 سرمایه انسانی، ستون پنهان پایداری سازمانی

نظریه‌های مدیریت بحران نشان می‌دهد هرچند سودآوری بنگاه‌ها در دوران رکود اقتصادی کاهش می‌یابد، اما ارزش منابع انسانی، دقیقاً در همین برهه افزایش پیدا می‌کند. پژوهش‌های مدرسه مدیریت MIT، زیرمجموعه موسسه فناوری ماساچوست، نشان می‌دهد شرکت‌هایی که در دوران بحران از تعدیل نیرو پرهیز کرده‌اند، با گذار از رکود، سرعت رشد و بهره‌وری بالاتری داشته‌اند. دلیل آن، حفظ دانش سازمانی، پرهیز از فرسودگی برند کارفرمایی و اعتماد بین کارکنان است.

همچنین بر اساس مقاله‌ هاروارد بیزینس ریویو در اکتبر ۲۰۰۹، پراکتر اند گمبل (P&G) Procter & Gamble، از شرکت‌های معتبر در حوزه کالاهای تندمصرف، در بحران مالی ۲۰۰۸، با کاهش هزینه‌های عملیاتی و تمرکز بر کارآیی، توانست از اخراج‌های گسترده کارکنانش جلوگیری کند. این استراتژی به حفظ سرمایه انسانی و آمادگی شرکت برای رشد مجدد، کمک فراوانی کرد.

این الگو، با وجود تفاوت در نوع بحران، بی‌ارتباط با شرایط اقتصاد ایران نیست. گروه مالی گردشگری نیز با الهام از این رویکردها و با تکیه بر تجربیات بومی، نیروی انسانی را هزینه‌ای که نیازمند کاهش و تعدیل در شرایط بحرانی است، نمی‌داند، بلکه آن را نوعی سرمایه‌گذاری و مهم‌ترین دارایی سازمان تعریف می‌کند.

 صیانت از اشتغال، وظیفه ملی

گروه مالی گردشگری در دوره‌ای که بسیاری از بنگاه‌ها با کاهش ظرفیت تولید مواجه شده‌اند، سیاست معکوس یعنی حفظ اشتغال موجود و خلق سالانه ۵ تا ۱۰ هزار فرصت شغلی را اتخاذ کرده است: این سیاست، فراتر از بیانیه‌ها، در بازدیدهای میدانی، جلسات راهبری و سیاستگذاری‌های راهبردی این گروه مالی، پیگیری شده است. 

طبق تأکیدات مهدی جهانگیری، رئیس گروه مالی گردشگری، طی بازدید از مجتمع فولاد صنعت بناب در فروردین‌ماه امسال، نقش فعالان اقتصادی در شرایط حساس منطقه‌ای، فراتر از یک نهاد اقتصادی است و آنها باید مانند «سرباز اقتصادی» در کنار مدافعان امنیت کشور سهم داشته باشند. از نگاه وی، حمایت از نیروی انسانی به‌ویژه در روزهای دشوار و جنگ، جلوه‌ای از مسئولیت‌پذیری اجتماعی و عامل تقویت همبستگی ملی است.

 انضباط مدیریتی، عامل تبدیل بحران به فرصت

یکی از محورهای کلیدی در استراتژی منابع انسانی گروه مالی گردشگری، اتکا بر انضباط مدیریتی و پرهیز از تصمیم‌ات احساسی است. این مجموعه، به‌جای واکنش‌های کوتاه‌مدت مانند تعدیل نیرو، بر سه سیاست مکمل تمرکز کرده است. صیانت از دارایی‌ها با استفاده از سیستم‌های نظارتی و کنترل‌های هوشمند، تمرکز بر تولید پایدار بدون توقف خطوط تولید با وجود فشارهای بیرونی و برنامه‌محوری در توسعه منابع انسانی بر اساس نیازهای واقعی بازار، سیاست‌های سه‌گانه این گروه را شامل می‌شوند.

این رویکرد باعث شده در دوران نوسان اقتصادی، به‌جای خاموش شدن موتور تولید، پروژه‌های جدید، تعریف و ظرفیت‌های تازه اشتغال، ایجاد شود. به بیان دیگر، گروه مالی گردشگری از بحران، به‌عنوان فرصت چیدمان دوباره منابع انسانی و ارتقای توان درونی استفاده کرده است.

 آموزش و توان‌افزایی، پاسخ عملیاتی به چالش‌های محیطی

در چارچوب یادشده، یکی از سیاست‌های عملیاتی این گروه مالی، تمرکز بر افزایش بهره‌وری نیروی انسانی از طریق آموزش‌های مهارتی مبتنی بر نیاز پسابحران، ارتقای مدل‌های ارزیابی عملکرد، تقویت مسیرهای پیشرفت شغلی و بازآموزی نیروهایی است که تحت‌تأثیر فشارهای اقتصادی، دچار افت انگیزه می‌شوند.

این سیاست‌ها، با هدف افزایش توان تولید، ارتقای مهارت کارکنان و افزایش چابکی سازمان طراحی شده است. به‌ تعبیر دیگر، این گروه مالی، به‌جای کاهش نیرو، منابع انسانی را برای آینده، توانمندتر می‌کند. این اقدام، ضمن همسویی با تجارب بین‌المللی نشان می‌دهد سرمایه‌گذاری در حوزه نیروی انسانی، حتی در شرایط بحران، بازدهی بلندمدت بیشتری ایجاد می‌کند.

 مزیت رقابتی: سرمایه روانی کارکنان

یکی از نتایج مهم این رویکرد، ایجاد سرمایه روانی بین کارکنان است. بررسی‌ها نشان می‌دهد سازمان‌هایی که در بحران از پرسنل خود حمایت می‌کنند، هم مهاجرت نیروی انسانی در آنها کمتر است و هم سطح مشارکت و خلاقیت کارکنان افزایش می‌یابد.

در مجموعه‌هایی مانند گروه مالی گردشگری، وقتی کارکنان مطمئن باشند سازمان در سخت‌ترین روزها پشت آنها ایستاده، تعلق‌ سازمانی نیز افزایش می‌یابد. این تعلق، در محیط‌هایی که نیازمند چابکی و ابتکار عمل هستند، ارزشمندترین مزیت سازمانی است. نتیجه آن، افزایش بهره‌وری و کاهش هزینه‌های پنهان ناشی از خروج نیرو، فرسودگی شغلی یا افت انگیزه است.

 اهمیت تصمیم راهبردی گروه مالی گردشگری

انتخاب مسیر توسعه منابع انسانی در دوران تلاطم اقتصادی، تصمیمی دشوار، پرهزینه و شجاعانه است. بسیاری از شرکت‌ها در این شرایط، به‌سمت کاهش هزینه‌ها و اخراج پرسنل حرکت می‌کنند، در حالی که تحلیل‌های مدیریتی نشان می‌دهد این رویکرد، تأثیرات بلندمدت منفی برجای می‌گذارد.

گروه مالی گردشگری با تمرکز بر حفظ و توسعه نیروی انسانی، ضمن اینکه مانع فرسایش سرمایه دانشی شده، در زمان بحران‌هایی مانند جنگ 40روزه نیز قادر است تولید را پایدار نگه دارد و حتی توسعه دهد. این رویکرد، در کنار انضباط مدیریتی، نظارت بر دارایی‌ها و توسعه فرصت‌های شغلی، بیانگر مدیریت مسئولانه در دوران بحران است تا نشان دهد منابع انسانی، ستون اصلی تداوم تولید و توسعه اقتصادی است.