ایران‌خودرو؛ روزنه‌هایی در دل بحران و ارتقای توان داخلی

تیتر20  -  ایران خودرو در حالی وارد سال 1405 شده است که علاوه بر مشکلات اقتصادی مانده از سال های قبل حالا با ابرچالش های ناشی از جنگ باید دست و پنجه نرم کند. عبور از این چالش های برای ایران خودرو به عنوان قطب اصلی تولید از زوایای مختلف قابل اهمیت است . به خصوص اینکه در حال حاضر این شرکت توسط بخش خصوصی مدیریت می شود. عبور از این بحران می تواند مسیر و آینده خصوصی سازی را نیز هموار کند.

بن‌بست قیمت‌گذاری دستوری 
دراین شرایط گذشته از جنگ که تمام حواس را به خود معطوف کرده است ، بزرگ‌ترین بیم ریشه‌دار ایران‌خودرو را باید تداوم سیاست قیمت‌گذاری دستوری دانست. در سال ۱۴۰۵، که هزینه‌های تولید به دلیل تورم ناشی از اقتصاد جنگی به شدت جهش یافته، اصرار بر تثبیت قیمت‌ها عملاً به معنای پمپاژ زیان به ازای هر خودروی تولیدی است. این شکاف عمیق بین قیمت تمام‌شده و قیمت دستوری، ایران‌خودرو را به یک ماشینِ تولیدِ بدهی تبدیل خواهد کرد که هرچه بیشتر تولید می‌کند، بیشتر به سمت ورشکستگی سقوط می‌کند.

  زنجیره تأمین ؛ یک مشکل اساسی 
دراین میان توان تدوام فعالیت های قطعه سازان نیز به عنوان یکی از بیم ها برای ایران خودرو به شمار می رود . هر چند میزان بدهی این شرکت به زنجیره تامین و سیستم بانکی روند نزولی داشته است.اما در کل میزان بدهی به سیستم بانکی و قطعه‌سازان، به مرز هشدار رسیده است. 

زنجیره تأمین که خود تحت فشار تحریم‌ها و نوسانات ارزی است، دیگر رمقی برای اعتباردهی ندارد. بیم آن می‌رود که در سال ۱۴۰۵، با توقف خطوط تولید قطعه‌سازان به دلیل عدم دریافت مطالبات، شریان اصلی تولید در ایران‌خودرو قطع شود.همچنین، نرخ بالای بهره بانکی، بخش بزرگی از درآمد عملیاتی شرکت را پیش از آنکه صرف توسعه شود، می‌بلعد.

تلاطم‌های ارزی و تحریم‌های هوشمند
وابستگی بخشی از قطعات استراتژیک به واردات، ایران‌خودرو را در برابر نوسانات نرخ ارز بسیار آسیب‌پذیر کرده است. در سال ۱۴۰۵، نوسانات ارزی نه تنها یک چالش مالی، بلکه یک مانع لجستیکی است. تحریم‌های مستقیم نیز که اکنون با دقت بیشتری گلوگاه‌های تکنولوژیک را هدف قرار داده‌اند.

جنگ و تهدید زیرساخت‌ها
شرایط جنگی سال ۱۴۰۵، بیم‌های فیزیکی را نیز به لیست چالش‌ها افزوده است. احتمال آسیب به زیرساخت‌های تأمین انرژی (برق و گاز) و همچنین اخلال در شبکه‌های لجستیکی و حمل‌ونقل ملی، می‌تواند ثبات خطوط تولید را برهم بزند. در یک اقتصاد جنگی، اولویت‌های تخصیص منابع تغییر می‌کند و خودروسازی ممکن است در صف دوم تأمین انرژی قرار بگیرد.

روزنه‌هایی در دل بحران و ارتقای توان داخلی
یکی از بزرگ‌ترین امیدهای سال ۱۴۰۵، به ثمر نشستن پروژه‌های خودکفایی است. فشار ناشی از تحریم و جنگ، مهندسان ایران‌خودرو را وادار به طراحی و داخلی‌سازی قطعاتی کرده است که پیش‌تر وارداتی بودند. پروژه‌هایی نظیر موتورهای نسل جدید و پلتفرم‌های ملی، این امید را ایجاد می‌کنند که ایران‌خودرو در پایان سال ۱۴۰۵، به لحاظ فنی مستقل‌تر از همیشه باشد. این خودکفایی، بهترین پدافند در برابر تحریم‌های آتی است .

حرکت بر لبه تیغ
ایران‌خودرو در سال ۱۴۰۵ بر لبه تیغ حرکت می‌کند. سنگینی «بیم‌ها» به ویژه در حوزه قیمت‌گذاری دستوری و بدهی‌های بانکی به قدری است که می‌تواند هر غول صنعتی را به زانو درآورد. با این حال، «امیدها» در این صنعت ریشه در اضطرار دارند. واقعیت این است که ایران‌خودرو راهی جز «جهش تکنولوژیک» و «انضباط مالی» برای بقا ندارد.

تاب‌آوری ایران‌خودرو در سال ۱۴۰۵ بستگی مستقیم به این دارد که مدیریت شرکت تا چه حد بتواند از فضای «اقتصاد جنگی» برای ترمیم ساختارها استفاده کند. اگر ایران‌خودرو بتواند بومی‌سازی را از یک شعار به یک واقعیت مهندسی تبدیل کند و همزمان حاکمیت را به پذیرش واقعی‌سازی قیمت‌ها متقاعد سازد، سال ۱۴۰۵ می‌تواند به جای سالِ سقوط، سالِ بازآفرینی بزرگ‌ترین خودروساز ایران باشد. در غیر این صورت، تداوم مسیر فعلی در میان آتش جنگ و محاصره اقتصادی، بقای این صنعت را با چالش های بسیار بسیار اساسی مواجه خواهد کرد.