سهم بانک تجارت در اکوسیستم تأمین مالی: شریک استراتژیک تولید

تیتر20 - سال ۱۴۰۵ برای نظام بانکی ایران با فضایی آغاز شد که تنش‌های سیاسی خارجی، ضرورت حفظ پایداری خدمات و لزوم بازنگری در سازوکارهای تأمین مالی تولید را همزمان ایجاب می‌کرد. در این شرایط، بانک تجارت، افزایش محسوس سهم بانک را در بازار تأمین مالی شبکه بانکی، به‌عنوان هدف‌گذاری سال جاری اعلام کرد. 

تأکید مدیرعامل بانک تجارت بر تداوم خدمت‌، روحیه توسعه‌گرایی و لزوم حرفه‌ای‌گری کارکنان، طی بازدید از شعب در روزهای نخست امسال، در اوج شرایط جنگی، مقدمه‌ اجرای اهداف بلندپروازانه بانک در سال جاری محسوب می‌شود. این رویکرد، موفقیت در اجرای برنامه‌های تأمین مالی زنجیره‌ای در مقیاس بزرگ را ضمانت می‌کند، زیرا توسعه بدون ثبات درونی، دست‌یافتنی نیست.

هدف‌گذاری امسال برای ارتقای سهم تامین مالی در شبکه بانکی، در بزنگاهی صورت گرفت که اتفاقاً ثبات عملیاتی نظام بانکی، دستخوش چالش شده بود. در این راستا، مدیران بانک، تمرکز خود را روی شتاب‌بخشی به برنامه‌های توسعه‌محور قرار دادند.

رقابت فشرده در بازار تأمین مالی
بانک‌ها برای افزایش سهم خود در بازار تأمین مالی، با رقابتی فزاینده روبه‌رو هستند. محدودیت منابع، بانک‌ها را به‌سمت روش‌هایی سوق داده که بیشترین اثرگذاری را بر تولید داشته باشند. همزمان، سیاست‌گذار بانکی نیز معیارهای تخصیص اعتبار را به‌سمت کارآیی، سرعت، شفافیت و محوریت جریان واقعی کالا و خدمات، تغییر داده است.

بانک تجارت، این رقابت را از نگاهی متفاوت دنبال می‌کند؛ به‌گونه‌ای که ابتدای امسال، بر توسعه محصولات نوآورانه و اجرای مدل یکپارچه تأمین مالی زنجیره‌ای تأکید کرده است. این رویکرد، قبلاً نیز با راه‌اندازی و گسترش «برات الکترونیکی» و سامانه «اکوتام» پایه‌ریزی شده بود. این گام‌ها، بانک را از وابستگی به مدل‌های تسهیلاتی سنتی رهایی بخشیده و به‌سمت راهکارهای نوین هدایت کرده است. آمارها، گواه این موضوع است.

طبق اعلام بانک مرکزی، مجموع تأمین مالی با ابزارهای زنجیره تولید در سال ۱۴۰۴، به بیش از ۱۴۳ همت رسید. در این میان، اوراق گام با انتشار ۵۲۹.۷ هزار میلیارد ریال، رشد ۱۵۷ درصدی داشت و سهم تجمیعی آن حدود ۱۴۷ همت را تجربه کرد. ضمناً تأمین مالی از طریق برات الکترونیکی، ۸۵۷.۸ هزار میلیارد ریال و از طریق فاکتورینگ، ۱۱.۷ هزار میلیارد ریال بوده است.

از میان ۱۷ بانک فعال این حوزه، بانک تجارت، بعد از بانک رفاه کارگران که با ۳۲ درصد سهم، پیشتاز بود، جزء بانک‌های پیشرو در تأمین مالی از طریق اوراق گام محسوب می‌شود. همچنین در زمینه برات الکترونیکی زنجیره تولید، بیشترین عملکرد مربوط به بانک تجارت بوده و بانک ملت و صادرات، در رتبه‌های بعدی قرار گرفته‌اند.

چرا SCF در شرایط کنونی مهم است؟
اقتصاد ایران در سال ۱۴۰۵، با چالش‌های متعددی مانند عدم قطعیت، کمبود نقدینگی و نوسان جریان سرمایه در گردش، ناشی از بحران‌های موجود، به‌ویژه جنگ 40روزه، روبه‌رو است. در این بستر، مدل‌های سنتی اعطای تسهیلات، سرعت کافی ندارند، هزینه آنها برای بانک و بنگاه‌های کسب‌وکار، منطقی نیست و ریسک انحراف منابع را کاملاً پوشش نمی‌دهند. 

در این میان، تأمین مالی زنجیره‌ای (SCF)، به‌عنوان برنامه راهبردی امسال بانک تجارت مزایای عمده‌ای ارائه می‌دهد. تأمین مالی مبتنی بر عملیات واقعی تولید، هدایت بهینه نقدینگی در حلقه‌های مختلف زنجیره، حذف هزینه‌های مبادله و کاهش ریسک اعتباری از طریق اسناد قابل انتقال مانند برات الکترونیکی، برخی از این مزیت‌ها محسوب می‌شوند.

این مدل در سطح بین‌المللی نیز تجربیات موفقی را پشت‌سر نهاده است. بانک‌های آلمانی با استفاده از SCF، هزینه تأمین مالی را کاهش داده و روابط مالی بین شرکای تجاری را تسهیل کرده‌اند. در چین نیز مدل‌های دیجیتال SCF به افزایش تولید و بهبود زمان‌بندی پرداخت‌ها منجر شده است. 
بانک تجارت نیز با پیشگامی در حوزه «برات الکترونیکی» در سال گذشته، مسیری را آغاز کرده که در سال جاری، نقش محوری در استراتژی بانک خواهد داشت.

درس‌آموخته‌های 1404
تجربیات عملی بانک تجارت در سال ۱۴۰۴، به‌ویژه از طریق بازدیدهای مدیران از پروژه‌های صنعتی، بیانگر اثربخشی رویکرد تأمین مالی زنجیره‌ای بوده است. در این بازدیدها، بر دو اصل کلیدی یعنی وفاداری بانک تجارت به مشتریان صنعتی به‌عنوان اصل اخلاقی و تأمین مالی زنجیره‌ای، به‌مثابه ابزار کارآمد برای عبور بنگاه‌ها از چالش نقدینگی تأکید شد. 

بانک تجارت با گسترش حضور در زنجیره ارزش تولید، از تأمین مواد اولیه تا حلقه فروش و تسویه‌حساب، با استفاده از برات الکترونیکی، به‌عنوان هسته این زنجیره، در حال ایجاد یک مدل پایدار است. این ابزارها، پایه‌ای‌ محکم برای تحقق هدف‌گذاری ۱۴۰۵، در جهت کسب سهم بیشتر از بازار رقابتی تأمین مالی فراهم می‌کنند.

جهش با شاخص‌های سه‌گانه
تحلیل رویکرد مدیران ارشد بانک تجارت نشان می‌دهد سال ۱۴۰۵، علاوه بر سال «تثبیت»، سال «جهش» در برنامه‌های نوآورانه خواهد بود. ترکیب سه عامل کلیدی سودآوری پایدار در سال‌های اخیر، برنامه افزایش و ارتقای کفایت سرمایه و نیز تمرکز بر محصولات عملیاتی مانند برات الکترونیکی و تکمیل سامانه‌های دیجیتال، به قدرت بانک برای رقابت در بازار تأمین مالی می‌افزاید.

بانک تجارت به‌درستی دریافته‌ رقابت امروز، در زمینه مدیریت هوشمند زنجیره تأمین تولید است. لذا با بهره‌گیری از تجربه طولانی در همکاری با صنعتگران، تخصص کارکنان و ابزارهای دیجیتال، در موقعیت استثنایی قرار گرفته تا سهم قابل‌توجهی از این بازار را تصاحب کند. از این‌رو، به‌جای انفعال، با انتخاب رویکرد پیشگیرانه و توسعه‌محور، بر استراتژی گسترش ابزارهای نوآورانه و تأمین مالی زنجیره‌ای تمرکز دارد. همین امر، افزایش سهم تأمین مالی در شبکه بانکی را از شعار به پروژه استراتژیک تبدیل کرده است. 

در صورت تحقق اهداف، سال جاری، نقطه عطفی برای بانک تجارت است، زیرا نه‌تنها سهم بازار بانک افزایش می‌یابد، بلکه مدل تعامل مالی آن با بخش تولید،  استاندارد جدیدی را در نظام بانکی رقم خواهد زد.