بانک صنعت و معدن؛ پیشران احیای تولید در طوفان جنگ و تحریم

تیتر 20 - شرایط بحرانی مانند جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران از چالش‌های پیچیده برای زیرساخت‌های تولیدی و صنعتی محسوب می‌شود که بمباران فولاد مبارکه، فولاد خوزستان و چندین شرکت‌ پتروشیمی از نمونه‌های بارز آن است. در این شرایط، زنجیره‌های تأمین دچار گسست می‌شود، سرمایه در گردش بنگاه‌ها تحت فشار قرار می‌گیرد و ریسک عملیاتی به‌ شدت بالا می‌رود.

در این میان، نقش نهادهای مالی توسعه‌ای، محدود به تأمین مالی نیست، بلکه آنها باید در مقام بازیگران فعال در زمینه احیای ظرفیت تولید ظاهر شوند. بانک صنعت و معدن، با گذشت بیش از 40 روز از جنگ تحمیلی سوم، تلاش کرد دقیقاً همین نقش را ایفا کند. شواهد میدانی حاکی از آن است که این بانک، رویکردی فراتر از فعالیت روزمره در پیش گرفته است.

اهمیت واکنش سریع مالی
بررسی تجربیات نشان می‌دهد زمان، مهم‌ترین مؤلفه در کاهش خسارت‌های صنعتی ناشی از جنگ یا سایر بحران‌هاست. طبق گزارش سالانه ۲۰۲۰ بانک سرمایه‌گذاری اروپا، این بانک در بحران کووید-۱۹، با هدف کاهش اثرات اقتصادی کرونا، برنامه‌های حمایتی‌اش را گسترش داد. همچنین با ارائه وام‌ و ضمانت‌نامه‌، به‌ویژه برای بنگاه‌های کوچک و متوسط (SME)، که بیشترین آسیب را متحمل شدند، تلاش کرد این کسب‌و‌کارها، از اختلالات ناشی از پاندمی عبور کنند.

حرکت اخیر بانک صنعت و معدن نیز در این چارچوب قابل تحلیل است. بازدید میدانی مدیران بانک در استان‌هایی مانند قزوین، گلستان، بوشهر و...، طی اسفندماه سال گذشته تا فروردین‌ماه امسال، بدین معناست که این بانک به ‌دنبال کاهش فاصله زمانی میان آسیب و تأمین مالی است. در مدیریت بحران، سرعت تصمیم‌گیری بالا و پرداخت منابع بیشتر، احتمال توقف خط تولید را کاهش می‌دهد.

این دیدگاه زمانی اهمیت بیشتری می‌یابد که بدانیم بسیاری از آسیب‌ها در این شرایط، صرفاً ناشی از تخریب مستقیم نیستند، بلکه از وقفه‌های مالی در خرید مواد اولیه، تأمین قطعات یا پرداخت هزینه‌های جاری سرچشمه می‌گیرند. بنابراین تأکید مدیران بانک بر تسریع تسهیلات، امهال بدهی‌ها یا بازطراحی بسته‌های حمایتی، بیانگر خوانش اقتصادی دقیق از ماهیت بحران است.

حضور مدیران، فراتر از نمادین
گاهی تصور می‌شود حضور مدیران در استان‌ها یا بازدید از شعب، اقدامی نمادین است، اما در مدل بانکداری توسعه‌ای، این رویکرد جنبه تحلیلی دارد. بانک صنعت و معدن، طی هفته‌های گذشته در استان‌های مختلف، هیچ‌گاه به بازدیدِ صرف اکتفا نکرده است. در این وضعیت، مشاهدات مدیران از میزان نارضایتی یا نیازهای فوری صنعتگران، می‌تواند باعث اصلاح فوری دستورالعمل‌ها شود.

در شرایط جنگی، بازخورد لحظه‌ای، اهمیت استراتژیک دارد. اگر واحدی در تأمین نقدینگی دچار وقفه شده باشد، حتی تأخیر چند روزه در انتقال بازخورد به ستاد مرکزی، ممکن است به توقف کامل فعالیت منجر شود. از این منظر، ارتباط مستقیم مدیران بانک با فعالان صنعتی، نشانه تلاش برای کاهش فاصله میان سیاست‌گذاری و نیازهای واقعی تولیدکنندگان است.

در این میان، بازدید مسؤلان استانی از نحوه ارائه خدمات بانک صنعت و معدن و همراهی مدیران بانک با کارکنان و مشتریان را باید بخشی از فرایند بازتنظیم سیاست‌های حمایتی دانست. این اقدام نشان می‌دهد بانک تا چه حد توانسته پاسخگوی نیازهای فوری تولید باشد و چه موانعی باید به‌سرعت برطرف شود.

حمایت مؤثر زمانی شکل می‌گیرد که از نخستین روزهای بحران آغاز شده باشد. بازدیدهای میدانی مسؤلان عالی بانک نشان می‌دهد بانک از ابتدای بروز شرایط جنگی، نظارت و پشتیبانی از واحدهای تولیدی را آغاز کرده است.

این نکته به‌ ظاهر ساده، از این جهت مهم است که هر واحد صنعتی که در روزهای نخست بحران، موفق به حفظ گردش نقدینگی شده باشد، احتمال مقاومت بیشتری در برابر آسیب‌های بعدی خواهد داشت. بنابراین استمرار اقدامات بانک از اولین روزهای جنگ تاکنون، بخشی از زنجیره منسجم حمایتی است که اگر در هر مرحله دچار وقفه شود، اثرگذاری خود را از دست می‌دهد.

بانکداری توسعه در دوران بحران
عملکرد بانک صنعت و معدن در هفته‌های اخیر، از الگوی بانکداری توسعه‌ای در شرایط بحران حکایت دارد. این رویکرد بر محورهای کلیدی مانند شتاب‌بخشی به حمایت‌ مالی، افزایش بازدید میدانی برای اصلاح سریع سیاست‌ها، تقویت انضباط مالی برای تضمین پایداری حمایت و استمرار نظارت از ابتدای بحران، استوار بوده است.

اینها نشانه‌های راهبرد جامع برای جلوگیری از توقف صنایع و کمک به احیای واحدهای آسیب‌دیده است که مشابه آن در تجربه بانک‌های توسعه‌ای موفق جهان نیز دیده می‌شود و اکنون به ‌طور ملموس در شبکه بانک صنعت و معدن، قابل مشاهده است.