بهار ترازنامه اقتصاد نوین؛ رکورد تازه سلامت مالی

تیتر 20 - کاهش نسبت مطالبات غیرجاری در بانک‌ها، به ویژه در بانک اقتصاد نوین، اتفاقی خوشایند و نشانه‌ای از سلامت مالی و مدیریت بهینه منابع است. این دستاورد که در پایان سال ۱۴۰۴، با رسیدن NPL به محدوده ۶.۳ درصد محقق شده، پیامدهای مثبت متعددی برای بانک، مشتریان و نظام بانکی کشور به همراه دارد. 

چرا NPL اهمیت دارد؟
NPL مخفف Non-Performing Loan، به‌معنای مطالبات غیرجاری یا تسهیلات غیرعملکردی است. این نسبت، نشان‌دهنده سهم تسهیلاتی است که گیرندگان آنها، قادر به بازپرداخت اقساط یا اصل وام در سررسیدهای مقرر نبوده‌اند. به عبارت دیگر، NPL به تسهیلاتی گفته می‌شود که بازگشت اصل و سود آنها با قطعیت همراه نیست و احتمال زیان بانک را افزایش می‌دهد.

اهمیت کاهش نسبت مطالبات غیرجاری از چند جنبه قابل بررسی است:
سلامت مالی بانک: NPL بالا، بیانگر ضعف در مدیریت ریسک اعتباری بانک و احتمال زیان‌های سنگین است و در مقابل، کاهش این نسبت، بهبود کیفیت دارایی‌های بانک و افزایش استحکام مالی آن را در پی دارد.

توانایی بانک در پرداخت تسهیلات: هرچه NPL کمتر باشد، منابع بیشتری از سوی بانک آزاد می‌شود که می‌تواند صرف پرداخت تسهیلات جدید به مشتریان و رونق اقتصادی شود، اما مطالبات غیرجاری بالا، توان بانک را در اعطای تسهیلات جدید محدود می‌کند.

جذابیت برای سرمایه‌گذاران: بانک‌هایی با NPL پایین، برای سرمایه‌گذاران جذابیت بیشتری دارند، زیرا این شاخص، بیانگر مدیریت ریسک موفق و سودآوری پایدار است.

ثبات نظام بانکی: کاهش NPL در سطح بانک‌ها، به‌طور کلی به تقویت ثبات کل نظام بانکی کمک می‌کند.

گذار از چالش‌های چندساله‌
بانک اقتصاد نوین در سال‌های اخیر با چالش‌هایی در زمینه افزایش NPL مواجه بوده است. طبق گزارش‌ منتشرشده آبان‌ماه سال گذشته، NPL این بانک تا آخر مهرماه 1404، به ۷.۲۶ درصد رسیده، در حالی که این رقم، در پایان سال 1403، حدود ۱۰.۶۲ درصد بوده است. این امر به‌معنای کاهش ۳.۳۶ واحد درصدی در طول حدود هفت‌ماه است. اکنون گزارش اخیر مبنی بر کاهش نسبت مطالبات غیرجاری به ۶.۳ درصد در پایان سال گذشته، تداوم و تسریع این روند کاهشی را تایید می‌کند.

دلایل این کاهش را می‌توان در دو رویکرد اصلی بانک، یعنی پیگیری وصول مطالبات معوق و رعایت بهداشت اعتباری در اعطای تسهیلات جدید جست‌وجو کرد. از یک‌سو، بانک اقتصاد نوین با جدیت، پرونده‌های سنواتی و وصول مطالبات غیرجاری را پیگیری کرده که شامل مذاکره با بدهکاران، اقدامات قانونی و تلاش برای بازگرداندن تسهیلات به چرخه بانکی است. از سوی دیگر، بانک با تاکید بر دریافت وثایق، تضامین کافی و نیز ارزیابی دقیق‌تر اعتبارسنجی مشتریان، از ایجاد پرونده‌های جدید مطالبات جلوگیری کرده تا از انباشت مشکلات در آینده پیشگیری نماید.

پیامدهای مثبت کاهش NPL
تعیین عدد دقیق به‌عنوان NPL مطلوب دشوار است، زیرا این شاخص، تحت‌تاثیر شرایط اقتصادی کلان، قوانین و مقررات هر کشور و نیز نوع فعالیت بانک قرار دارد. بااین‌حال، معمولاً نسبت زیر ۵ درصد، بیانگر سلامت اعتباری مطلوب در سطح بانکداری بین‌المللی است. از این‌رو، کاهش نسبت مطالبات غیرجاری بانک اقتصاد نوین به ۶.۳ درصد، دستاورد قابل‌توجهی برای بانک به شمار می‌رود.

روند کاهش NPL، پیامدهای ارزشمندی را به‌دنبال داشته است. از این طریق، افزایش سودآوری بانک با وصول مطالبات و کاهش زیان‌های احتمالی حاصل می‌شود. تقویت پایه سرمایه بانک و در نتیجه، افزایش نسبت کفایت سرمایه، از دیگر پیامدهاست.

علاوه بر اینها، با آزاد شدن منابع، بانک قادر است تسهیلات بیشتری به بخش‌های مولد اقتصادی، پرداخت کند و در رشد اقتصادی نقش‌آفرین باشد. همچنین روند کاهشی NPL، اعتماد عمومی و اعتبار بین‌المللی بانک را ارتقا می‌بخشد که این امر، موجب بهبود وجهه آن می‌شود. در نهایت، پیگیری مطالبات معوق و مدیریت پرونده‌های مشکل‌دار، هزینه‌های عملیاتی بانک را کاهش می‌دهد.

تجربیات جهانی
بسیاری از بانک‌های موفق جهان، با اتخاذ رویکردهای مشابه، توانسته‌اند نسبت مطالبات غیرجاری خود را کنترل کنند و کاهش دهند. برای مثال، بسیاری از بانک‌های اروپایی، پس از بحران مالی ۲۰۰۸ با افزایش مطالبات غیرجاری مواجه شدند. بااین‌حال، با اصلاحات ساختاری و تقویت نظارت بانکی، توانستند این نسبت را به‌طور قابل‌توجهی کاهش دهند.

از طرف دیگر، برخی بانک‌های آسیایی از جمله بانک‌های سنگاپور و کره‌جنوبی، با تمرکز بر مدیریت ریسک قوی، تحلیل اعتباری دقیق و استفاده از فناوری‌های نوین در فرایند اعطای تسهیلات، همواره NPL پایین را حفظ کرده‌اند.

نکته کلیدی در زمینه تجربیات جهانی را می‌توان در شفافیت و گزارش‌دهی دقیق، یعنی ارائه آمار واقعی و شفاف NPL به نهادهای نظارتی و عموم مردم دانست. همچنین مدیریت فعال دارایی‌های غیرجاری با استفاده از ابزارهای متنوع برای وصول مطالبات از بدهکاران اهمیت دارد. تقویت چارچوب‌های قانونی و نظارتی با ایجاد قوانین حمایتی برای وصول مطالبات، انضباط بانکی و نیز نوآوری در اعطای تسهیلات، از طریق استفاده از فناوری‌های نوین مانند تحلیل کلان‌داده (Big Data) و هوش مصنوعی برای ارزیابی بهتر ریسک اعتباری، از دیگر نکات مهم در این زمینه محسوب می‌شوند.

با این توصیف، کاهش NPL بانک اقتصاد نوین، دستاوردی مهم است که از عزم جدی مدیران بانک در راستای بهبود سلامت مالی، مدیریت بحران و تقویت جایگاه رقابتی آن حکایت دارد. انتظار می‌رود با تداوم این روند و اجرای سیاست‌های انضباطی و اعتباری هوشمندانه، بانک اقتصاد نوین، شاهد رشد و شکوفایی بیش از پیش و آینده‌ای روشن‌تر و باثبات‌تر در نظام بانکی کشور، به‌ویژه در هنگامه بحران‌های کنونی ناشی از جنگ در اوایل سال جاری باشد.