تیما؛ روایت تازه بانک ملت از تأمین مالی در زنجیره کسب‌وکار / شش کلید بانک ملت برای شش قفل مالی با «تیما» 

تیتر 20- همه مشکلات مالی کسب‌وکارها با یک وام حل نمی‌شود. یک بنگاه ممکن است درگیر مطالبات معوق باشد، دیگری به سرمایه در گردش نیاز داشته باشد و سومی، به‌دنبال ابزاری برای فروش اعتباری. با درنظر گرفتن این تفاوت‌ها، «تیما»، محصول جدید بانک ملت، شش مسیر تأمین مالی را در قالب یک مجموعه خدمات، کنار هم قرار داده که شیوه جذاب و کاربردی برای تأمین مالی در اکوسیستم کسب‌وکار کشور محسوب می‌شود.  

نکته قابل توجه اینکه بانک ملت، این محصول را در شرایطی معرفی کرده که به گفته مدیرعامل این بانک، قرار است علاوه بر پوشش نیازهای تسهیلاتی مشتریان، تعهدات آنها نیز از طریق ابزارهای نوین تأمین مالی در شش خط کسب‌وکاری مدنظر قرار گیرد. این رویکرد، فاصله محسوسی با الگوی سنتی پرداخت تسهیلات دارد.

از وام‌دهی به‌ مدیریت جریان مالی 

سال‌هاست رابطه بانک و بنگاه اقتصادی، عمدتاً به دریافت تسهیلات محدود شده است. کسب‌وکار به بانک، مراجعه و منابعی را دریافت می‌کند و سپس وارد فرایند بازپرداخت می‌شود. بااین‌حال در عمل، بسیاری از مشکلات مالی شرکت‌ها، نه از کمبود وام، بلکه از اختلال در جریان نقدینگی ناشی می‌شود.

کافی است یک شرکت پخش را تصور کنید که کالا را امروز تحویل می‌دهد اما مطالباتش چند ماه بعد وصول می‌شود یا تولیدکننده‌ای که سفارش دارد اما برای خرید مواد اولیه با محدودیت نقدینگی مواجه است. در این شرایط، تزریق یک وام لزوماً راه‌حل نهایی نیست.

به نظر می‌رسد تیما با درک همین شکاف‌ها طراحی شده است. ساختار این محصول، به‌جای تمرکز صرف بر پرداخت اعتبار، تلاش می‌کند نقاط مختلف زنجیره مالی، از خرید مصرف‌کننده تا مدیریت مطالبات، تأمین سرمایه در گردش و حتی تأمین مالی پروژه‌های بزرگ را پوشش دهد.

 شش ابزار برای شش گره

یکی از ویژگی‌های قابل‌توجه تیما، تنوع زیرمحصول‌های آن است. این تنوع نشان می‌دهد بانک ملت، به‌جای ارائه یک راهکار واحد برای همه مشتریان، به سمت طراحی ابزارهای متناسب با نیاز هر بخش حرکت کرده است.

در بخش مصرف‌کننده، «تیما کارت» و «تیما لایت» بر افزایش قدرت خرید متمرکز شده‌اند. هرچند در نگاه نخست، این دو محصول بیشتر به حوزه خرده‌فروشی مرتبط هستند، اما اثر آنها تنها به مصرف‌کننده محدود نمی‌شود. تجربه بسیاری از اقتصادها نشان داده افزایش دسترسی مشتریان به اعتبار، به رونق فروش کالاهای بادوام و در نتیجه، افزایش گردش مالی تولیدکنندگان و شبکه توزیع، منجر می‌شود.

در سطح بالاتر، «تیما لند» نقش متفاوتی ایفا می‌کند. این محصول در تلاش است بانک را به درون کسب‌وکارها ببرد. در این رابطه، مفهوم امور مالی تعبیه‌شده (Embedded Finance) قابل‌توجه است. این مفهوم نشان می‌دهد مشتری بدون مراجعه مستقیم به بانک، خدمات مالی را در همان بستر کسب‌وکار دریافت می‌کند که همین امر به کاهش اصطکاک، افزایش سرعت و کوتاه شدن مسیر دسترسی به اعتبار می‌انجامد.

 پاسخ به دردسر قدیمی بنگاه‌ها

اگر از مدیران شرکت‌های پخش و توزیع درباره مهم‌ترین چالش مالی‌ آنها سؤال شود، احتمالاً بخش مهمی از پاسخ‌ها به مطالبات معوق و مدیریت نقدینگی برمی‌گردد. اینجاست که «تیما پخش» وارد عمل می‌شود.

در همین راستا، در بسیاری از صنایع، سودآوری شرکت‌ها بیشتر به‌دلیل قفل شدن منابع در چرخه وصول مطالبات، تحت‌فشار قرار می‌گیرد و لزوماً ناشی از کاهش فروش نیست. بنابراین وقتی یک شرکت مطالبات خود را به ابزار مناسب برای تأمین مالی تبدیل کند، سرعت گردش منابع افزایش می‌یابد.

به تعبیر ساده‌تر، پولی که قرار بود چند ماه بعد به حساب شرکت بازگردد، زودتر وارد چرخه فعالیت اقتصادی می‌شود. این اتفاق برای شبکه توزیع، صنایع غذایی، دارویی و بسیاری از کسب‌وکارهای دارای فروش اعتباری، بسیار مهم است.

 ورود به قلب زنجیره‌های صنعتی

شاید مهم‌ترین بخش تیما را بتوان در محصولات «تیما پلاس» و «تیما پرو»، یعنی دو ابزاری جست‌وجو کرد که مستقیماً زنجیره‌های صنعتی و هلدینگ‌های بزرگ را در سراسر کشور هدف قرار داده‌اند.

واقعیت این است که اقتصاد ایران، با توجه به تنگناهای موجود طی سال‌های اخیر، با مسئله مزمن کمبود سرمایه در گردش مواجه بوده است. اکنون بسیاری از بنگاه‌ها بازار فروش دارند، اما به‌دلیل محدودیت منابع مالی، ظرفیت تولید آنها به‌طور کامل فعال نمی‌شود. در این شرایط، تأمین مالی زنجیره‌ تأمین (SCF)، به یکی از راهبردهای مهم نظام بانکی تبدیل شده است.

تیما پلاس با تمرکز بر صنایع بزرگ تلاش می‌کند عملیات مالی در زنجیره تأمین را یکپارچه کند. این رویکرد، به‌ویژه در صنایعی مانند خودروسازی، فولاد و معدن، که اختلال مالی در یکی از حلقه‌های زنجیره بر کل فرایند تولید تأثیر می‌گذارد، قابل‌توجه است.

در سوی دیگر، تیما پرو قرار دارد که برای پروژه‌های بزرگ و ساختارهای پیچیده مالی طراحی شده است. از آنجا که این محصول امکان ترکیب چند روش تأمین مالی برای پاسخ به نیازهای متنوع شرکت‌های بزرگ را فراهم می‌کند، عملاً به‌مثابه یک جعبه ابزار پیشرفته است.

 تکمیل مسیر دیجیتال با دیما و تیما

نگاهی به عملکرد اپلیکیشن دیما نیز در تحلیل تیما اهمیت دارد. طبق اعلام بانک ملت، تاکنون ۹۲۵ هزار فقره تسهیلات از طریق این اپلیکیشن پرداخت شده که نشان می‌دهد بخشی از مشتریان، آمادگی استفاده از مسیرهای غیرحضوری و دیجیتال را پیدا کرده‌اند.

اگر دیما را نماد دیجیتالی شدن فرایند اعطای تسهیلات خرد بدانیم، تیما را می‌توان گام بعدی این مسیر دانست که از تسهیلات فردی به‌سمت مدیریت روابط مالی بین مصرف‌کننده، فروشنده، توزیع‌کننده، تولیدکننده و هلدینگ‌های بزرگ می‌رود.

 آزمون تیما در میدان عمل

اهمیت تیما صرفاً در معرفی چند خدمت جدید خلاصه نمی‌شود. ارزش اصلی این محصول، در تغییر زاویه نگاه به تأمین مالی نهفته است. در این رویکرد، بانک، علاوه بر تأمین‌کننده منابع، بخشی از زیرساخت عملیاتی زنجیره کسب‌وکار به شمار می‌رود.

بانک ملت در حالی این مسیر را دنبال می‌کند که از یک‌سو، نسبت کفایت سرمایه حدود ۱۶ درصد و توان تسهیلات‌دهی بالا را در اختیار دارد و از سوی دیگر، سرمایه‌گذاری قابل‌توجهی در حوزه فناوری‌های بانکی انجام داده است. ترکیب این دو مؤلفه، شانس موفقیت طرح‌هایی مانند تیما را افزایش می‌دهد.

موفقیت این محصول، به میزان استقبال فعالان اقتصادی و گستره نفوذ آن در زنجیره‌های مختلف بستگی دارد. بااین‌حال، آنچه امروز از تیما مشاهده می‌شود، نشانه‌ تغییر تدریجی نقش بانک‌ها از وام‌دهنده به پایه‌گذار جریان‌های مالی است که می‌تواند گره‌گشای بخشی از چالش‌های مزمن تأمین مالی در اقتصاد ایران باشد.