ورق گرم، کالایی که کمتر از هزینه‌هایش گران شد

تیتر20- این عدد زمانی اهمیت بیشتری پیدا می ‌کند که بدانیم فولاد مبارکه بزرگ ‌ترین تولیدکننده ورق گرم کشور و یکی از مهم ‌ترین تأمین‌کنندگان مواد اولیه صنایع خودرو، لوازم خانگی، لوله و پروفیل و بسیاری از صنایع پایین ‌دستی است. بنابراین محدود نگه داشتن قیمت ورق گرم فقط یک مسئله بنگاهی نیست، بلکه به طور مستقیم بر هزینه تولید صنایع پایین ‌دستی اثر می‌ گذارد.

فاصله معنادار با پتروشیمی و خودرو
البته مقایسه با بازار پتروشیمی، شکاف را روشن ‌تر می ‌کند. در خردادماه، تغییر فرمول قیمت ‌گذاری پایه محصولات پتروشیمی باعث شد قیمت بسیاری از مواد اولیه این صنعت با جهشی قابل ‌توجه و متوسط افزایش حدود ۴۰ درصدی مواجه شود. 

در واقع، تولیدکننده پایین ‌دستی پتروشیمی در سال ۱۴۰۵ با رشد بسیار شدیدتر قیمت ماده اولیه خود مواجه شده است، در حالی که ورق گرم فولاد مبارکه تا ابتدای شهریور فقط حدود ۲ درصد افزایش نرخ داشته است.

چرا ورق گرم چنین رفتاری داشته است؟
پاسخ را باید تا حد زیادی در سیاست عرضه فولاد مبارکه جست ‌و جو کرد. این شرکت در پنج ماه نخست سال ۱۴۰۵ حدود یک میلیون و ۲۶۰ هزار و ۶۰۰ تن انواع ورق گرم شامل ورق گرم HR، ورق خودرو و محصولات مورد نیاز نوردکاران را در بورس کالا عرضه کرده است. در مقابل، تقاضای ثبت‌شده حدود ۹۴۴ هزار و ۴۶۰ تن بوده است.

این ارقام نشان می‌ دهد که بازار ورق گرم الزاماً با کمبود شدید عرضه مواجه نبوده و همین استمرار عرضه، مانع شکل‌گیری جهش قیمتی شده است. حتی در دومین عرضه سال، فولاد مبارکه قیمت پایه ورق گرم را به ۸۵ هزار تومان کاهش داد، اقدامی که با هدف تنظیم بازار و حمایت از مصرف‌کنندگان نهایی انجام شد.  اما نکته مهم ‌تر این است که این ثبات قیمتی الزاماً به معنای کاهش فشار بر تولیدکننده نیست.

ثبات قیمت؛ به قیمت فشار بر حاشیه سود؟
فولاد مبارکه در سمت هزینه با شرایط متفاوتی مواجه است. محدودیت برق در تابستان و محدودیت گاز در زمستان همچنان از مهم ‌ترین ریسک‌های تولید فولاد محسوب می ‌شود. برآورد انجمن فولاد نشان می ‌دهد محدودیت‌های برق و گاز طی سال‌های اخیر حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد ظرفیت تولید فولاد کشور را تحت تأثیر قرار داده و حدود ۱۵ میلیارد دلار عدم‌ النفع تولید ایجاد کرده است.  از سوی دیگر، خود فولاد مبارکه اعلام کرده که از سال ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۵، در حالی که قیمت کلاف فولادی شرکت حدود ۹ برابر شده، تعرفه برق مصرفی آن ۹۱ برابر افزایش یافته است. این مقایسه نشان می‌ دهد رشد هزینه انرژی بسیار سریع ‌تر از رشد قیمت محصول اتفاق افتاده است.

به همین دلیل، مسئله اصلی امروز فولاد مبارکه تنها «چقدر ورق گران شده؟» نیست؛ بلکه سؤال مهم ‌تر این است که چقدر از افزایش هزینه تولید اجازه دارد در قیمت فروش منعکس شود؟

آنچه داده ‌های پنج ماهه و تحولات اخیر بازار نشان می ‌دهد، یک دوگانگی مهم است، ورق گرم فولاد مبارکه از ابتدای سال تا شهریور تنها حدود ۲ درصد گران شده، در حالی که مواد اولیه پتروشیمی در مقطعی حدود ۴۰ درصد و برخی خودروهای داخلی تا ۵۰ درصد افزایش قیمت داشته‌اند.

این وضعیت از یک سو برای صنایع پایین ‌دستی خبر مثبتی است، زیرا ورق گرم به‌ عنوان یکی از نهاده‌ های کلیدی تولید خودرو و صنایع فلزی، هنوز با جهش قیمتی مشابه سایر نهاده‌ ها مواجه نشده است. اما از سوی دیگر، استمرار این سیاست در شرایطی که هزینه انرژی و سایر نهاده‌ های فولاد ساز به ‌سرعت افزایش یافته، می ‌تواند فشار را از مصرف ‌کننده به تولیدکننده منتقل کند.

در واقع، فولاد مبارکه در پنج ماه نخست ۱۴۰۵ بیش از آنکه از موج تورمی بازار فولاد استفاده کند، نقش ضربه ‌گیر زنجیره پایین ‌دست را ایفا کرده است. چالش سیاست ‌گذار از اینجا آغاز می ‌شود، حفظ ورق گرم با قیمت قابل‌ دسترس برای صنایع پایین ‌دستی، بدون آنکه شکاف میان قیمت فروش و هزینه واقعی تولید، سرمایه ‌گذاری و پایداری تولید فولاد را تضعیف کند. این همان نقطه ‌ای است که سیاست تنظیم بازار باید از «کنترل قیمت» به سمت تنظیم هوشمند زنجیره ارزش حرکت کند.