فولاد خراسان در ۲۵ سالگی؛ از یک کارخانه فولادی تا یک حلقه راهبردی در شرق کشور

تیتر20 -  فولاد خراسان در حالی بیست ‌و پنجمین سال تولید خود را پشت سر می‌ گذارد که امروز سبد تولید آن از گندله و آهن اسفنجی تا شمش و محصولات نوردی امتداد دارد و شرکت، توسعه زنجیره تولید را به یکی از محورهای اصلی راهبرد خود تبدیل کرده است در این شرکت توسعه هدفمند با تمرکز بر تکمیل زنجیره تولید، صرفه اقتصادی پایدار و کاهش ریسک دنبال می ‌شود.

۲۵ سال تولید؛ از ظرفیت ‌سازی تا خلق مزیت منطقه ‌ای
یکی از مهم‌ ترین دستاوردهای فولاد خراسان، ایجاد یک قطب صنعتی در شرق کشور است، منطقه ‌ای که به دلیل فاصله از مراکز اصلی فولادسازی کشور، هزینه و ریسک تأمین مواد اولیه، انرژی و حمل ‌و نقل برای آن اهمیت مضاعف دارد. فولاد خراسان در این مدت علاوه بر ایجاد اشتغال مستقیم و غیرمستقیم، به بخشی از زیرساخت صنعتی خراسان رضوی تبدیل شده است. خود شرکت از اشتغال بیش از ۸ هزار نفر در مجموعه و زنجیره مرتبط با آن سخن می ‌گوید.

اما کارنامه ۲۵ ساله شرکت را نمی ‌توان تنها با افزایش ظرفیت سنجید. ثبت رکوردهای متعدد در بخش ‌های مختلف تولید نشان می‌ دهد فولاد خراسان در سال‌ های اخیر تلاش کرده است از ظرفیت موجود نیز بهره‌وری بیشتری استخراج کند. 

در خرداد ۱۴۰۵ نیز، هم ‌زمان با گذشت ربع قرن از آغاز تولید، شرکت از ثبت رکوردهای جدید در بخش ‌هایی از زنجیره تولید خبر داده است، موضوعی که نشان می ‌دهد توسعه ظرفیت در فولاد خراسان تنها به اجرای پروژه‌ های جدید محدود نمانده و بهبود عملکرد واحد های موجود نیز در دستور کار قرار داشته است.

با این حال، نقطه مهم در ارزیابی وضعیت امروز فولاد خراسان، فاصله میان ظرفیت‌ های ایجادشده و محدودیت ‌های محیط عملیاتی است. صنعت فولاد ایران طی سال‌ های اخیر با محدودیت برق و گاز، افزایش هزینه ‌های تولید و دشواری تأمین مواد اولیه مواجه بوده است. در مجمع سالانه فولاد خراسان نیز تأمین گاز و خرید مواد اولیه از مهم ‌ترین چالش‌های عملیاتی شرکت عنوان شده است.

به همین دلیل، مرحله بعدی توسعه شرکت بیش از آنکه تنها به افزایش ظرفیت اسمی وابسته باشد، به پایدار کردن زنجیره تأمین گره خورده است. در این میان پروژه کنسانتره سنگان اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌ کند.

فولاد خراسان سال‌ هاست اجرای پروژه کنسانتره سنگان را به‌عنوان یکی از حلقه ‌های کلیدی توسعه خود دنبال می ‌کند. ظرفیت این پروژه حدود ۲.۵ میلیون تن عنوان شده و راه‌ اندازی آن می ‌تواند وابستگی شرکت به تأمین مواد اولیه از خارج از زنجیره خود را کاهش دهد. مدیران شرکت نیز بهره ‌برداری از کارخانه کنسانتره سنگان را برای پایداری تولید و جلوگیری از خام ‌فروشی یک اولویت اساسی دانسته‌ اند.

اهمیت کنسانتره سنگان زمانی روشن‌تر می ‌شود که بدانیم چشم‌ انداز فولاد خراسان تنها افزایش تولید فولاد نیست. برنامه ‌های توسعه ‌ای شرکت شامل افزایش ظرفیت گندله ‌سازی از ۲.۵ به ۳.۴ میلیون تن، افزایش ظرفیت آهن اسفنجی از ۱.۶ به ۳.۱ میلیون تن و افزایش ظرفیت فولادسازی تا ۲.۱ میلیون تن بوده است. 

بنابراین، مسئله فولاد خراسان در آستانه ورود به دهه چهارم فعالیت، بیشتر از «بزرگ ‌تر شدن» به یکپارچه ‌تر شدن مربوط است. هر حلقه ‌ای که به زنجیره افزوده می ‌شود، در صورت تأمین پایدار مواد اولیه و انرژی، می‌تواند بخشی از ریسک تولید و حاشیه سود شرکت را مدیریت کند.

از سوی دیگر، موقعیت جغرافیایی فولاد خراسان یک مزیت بالقوه برای بازارهای شرق و شمال ‌شرق ایران و کشورهای آسیای مرکزی ایجاد کرده است. این شرکت پیش‌ تر گواهی انطباق محصولات با استاندارد GOST را برای صادرات به کشورهای مشترک ‌المنافع دریافت کرده و نزدیکی به مرزهای شرقی و شمال‌ شرقی را به ‌عنوان یکی از مبانی توسعه صادرات خود دنبال کرده است.

۲۵ سال گذشته؛ ۲۵ سال آینده چه خواهد بود؟
اگر ربع قرن نخست فولاد خراسان را دوره ایجاد ظرفیت، تثبیت تولید و تبدیل شدن به یک قطب صنعتی در شرق کشور بدانیم، دوره پیش ‌رو را باید مرحله آزمون مدل توسعه این شرکت دانست. پروژه کنسانتره سنگان، توسعه ظرفیت گندله و آهن اسفنجی، تکمیل زیرساخت آب و انرژی و حرکت به سمت محصولات با ارزش افزوده بیشتر، تعیین می ‌کنند که فولاد خراسان تا چه اندازه می‌ تواند از یک تولیدکننده فولاد به یک زنجیره یکپارچه و کم‌ ریسک ‌تر تبدیل شود.

در واقع، دستاورد اصلی ۲۵ سال گذشته، تنها حجم فولاد تولیدشده نیست، ایجاد یک زیرساخت صنعتی در شرق کشور است که اکنون برای حفظ رشد خود به حلقه ‌های بالادستی و زیرساخت ‌های پایدارتر نیاز دارد. به همین دلیل، سالگرد ۲۵ سالگی فولاد خراسان بیش از آنکه نقطه پایان یک دوره باشد، می ‌تواند نقطه سنجش مرحله بعدی توسعه باشد، مرحله ‌ای که در آن تأمین ماده اولیه، انرژی، آب و تکمیل زنجیره ارزش، هم ‌زمان با افزایش بهره‌ وری و توسعه بازار، تعیین‌کننده عملکرد شرکت خواهند بود.