آزمون اصلی ایمپاسکو در مسیر هوشمندسازی/  آیا ایمپاسکو توان اجرای تحول واقعی در مدیریت معادن را دارد؟

تیتر20- نخستین نشانه از تغییر رویکرد، ارزیابی بلوغ دیجیتال ایمپاسکو است. در این ارزیابی، خود شرکت نیز بر ضرورت عبور از روش ‌های سنتی و حرکت به سمت معدنکاری دیجیتال تأکید کرده است. هم‌ زمان، برنامه آموزشی هوشمند سازی تجهیزات و ماشین ‌آلات با تمرکز بر پایش وضعیت، تله ‌ماتیک، اینترنت اشیای صنعتی، تحلیل داده و هوش مصنوعی آغاز شده است، رویکردی که هدف آن کاهش توقفات، بهبود نگهداری و افزایش آماده ‌به ‌کاری تجهیزات است.

گام دیگر، عملیاتی شدن داشبورد هوشمند اطلاعات مالی در شهریور ۱۴۰۵ است. این سامانه با تجمیع داده‌ های مالی از منابع مختلف، امکان پایش هزینه ‌ها، درآمدها، پرداخت‌ ها و مطالبات را فراهم کرده و قرار است در ادامه به توسعه داشبوردهای مدیریتی، هوش تجاری و ابزارهای تحلیل داده در سایر حوزه ‌های سازمان منجر شود. بنابراین ایمپاسکو اکنون حداقل بخشی از زیرساخت تصمیم ‌گیری داده ‌محور را در سطح مدیریتی ایجاد کرده است.

با این حال، فاصله میان «دیجیتالی شدن» و «داده‌ محور شدن» قابل توجه است. یکی از مهم‌ ترین چالش‌ ها، پراکندگی سیستم ‌ها و جزیره ‌ای بودن داده‌هاست. خود مسئول فناوری اطلاعات ایمپاسکو نیز از نبود معماری یکپارچه، چالش ‌های حاکمیت داده و فاصله میان فناوری اطلاعات و فناوری عملیاتی به عنوان گلوگاه ‌های تحول دیجیتال نام برده است. به بیان دیگر، حتی اگر اطلاعات زیادی در معادن تولید شود، تا زمانی که مشخص نباشد داده کجا تولید می ‌شود، چه کیفیتی دارد، چه کسی مسئول آن است و چگونه باید به تصمیم تبدیل شود، حجم بالای اطلاعات الزاماً مزیت مدیریتی ایجاد نمی ‌کند.

چالش دوم به ماهیت خود معادن باز می‌ گردد. بخش مهمی از دارایی‌ های معدنی در مناطق دور از مراکز شهری قرار دارند و هوشمند سازی آنها به ارتباطات پایدار، زیرساخت شبکه، تجهیزات سنجش، امنیت سایبری و سامانه ‌های قابل اتکا نیاز دارد. در چنین شرایطی، اجرای یک مدل یکسان برای همه مجتمع‌ ها امکان ‌پذیر نیست و باید بر اساس نوع معدن، عمر تجهیزات، روش استخراج و سطح بلوغ فناوری هر مجتمع، اولویت ‌بندی انجام شود.

از سوی دیگر، تحول دیجیتال بدون سرمایه انسانی متخصص امکان تحقق ندارد. استفاده از هوش مصنوعی یا دوقلوی دیجیتال زمانی ارزش اقتصادی ایجاد می‌ کند که نیروی انسانی بتواند داده را تفسیر و بر اساس آن فرآیند تولید را تغییر دهد. به همین دلیل، آغاز برنامه آموزشی هوشمند سازی ماشین ‌آلات در ایمپاسکو اهمیت دارد، اما آموزش باید از دوره‌ های موردی به ایجاد تیم ‌های دائمی داده، تحلیل و فناوری عملیاتی در مجتمع ‌ها برسد.

این چالش‌ ها منحصر به ایمپاسکو نیستند. یک مطالعه منتشرشده در سال ۲۰۲۶ درباره گذار به معدن هوشمند در ایران، موانعی مانند ضعف زیرساخت و فناوری، موانع قانونی و مدیریتی، چالش ‌های فرهنگی و کمبود اکوسیستم نوآوری را از مهم‌ ترین موانع این گذار معرفی می ‌کند و بر ایجاد مراکز تحول دیجیتال، آموزش نیروی انسانی، پروژه ‌های پایلوت و همکاری دانشگاه و صنعت تأکید دارد.

در سطح بالاتر نیز ایمیدرو به تازگی نقشه راه تحول دیجیتال خود را تا افق ۱۴۰۹ رونمایی کرده است. این نقشه بر سه محور توسعه، نوسازی و بازسازی هوشمند استوار است و فناوری‌ هایی مانند هوش مصنوعی، کلان‌داده، اینترنت اشیای صنعتی، دوقلوهای دیجیتال، رایانش ابری و حکمرانی داده را دربر می‌گیرد. اجرای این نقشه در چهار موج پایه‌ گذاری، مقیاس ‌گذاری، گسترش و رهبری دیجیتال طراحی شده است.

در نتیجه، پاسخ به این پرسش که آیا ایمپاسکو توان اجرای برنامه تحولی را دارد؟ را نمی‌ توان با یک بله یا خیر پاسخ داد. شواهد موجود نشان می ‌دهد شرکت از مرحله طرح ایده عبور کرده و چند اقدام عملی را آغاز کرده است اما توان اجرای تحول در مقیاس کلان زمانی اثبات خواهد شد که پروژه ‌های فعلی از سطح داشبورد و آموزش به یکپارچه ‌سازی داده ‌های اکتشاف، استخراج، ماشین‌آلات، تولید، مالی و HSE برسند و بتوان اثر آنها را بر هزینه، توقف تجهیزات، بهره‌ وری و تصمیم ‌گیری اندازه‌گیری کرد.

به این ترتیب، آزمون اصلی ایمپاسکو نه خرید فناوری، بلکه توان تبدیل داده به تصمیم و تصمیم به بهره‌ وری است.