پشت پرده این «ارزانیِ آماری» و «گرانیِ واقعی» چیست؟

تیتر20- در حالی که آمار‌های رسمی حکایت از فوران نهاده‌های دامی در بازار دارد، سفره‌های مردم با «خشکسالی پروتئین» مواجه است و این تضاد نشان می‌دهد که یا آمار‌ها سازی برای خوشایند بالادستی‌هاست و یا زنجیره توزیع به سیاهچاله‌ای بدل شده که ارزان‌سازی را می‌بلعد.

رحمان مسجدی، مدیر کل سامانه بازارگاه اعلام کرد: میزان عرضه انواع نهاده‌های دامی در بازارگاه به حدود ده برابر تقاضا افزایش یافته است؛ به طوری که روز گذشته در مجموع ۵۸۵ هزار تن انواع نهاده و خوراک آماده دام و طیور درسامانه بازارگاه عرضه شد که از این میان ۲۸۵ هزار تن ذرت، ۵۸ هزار تن جو و ۸۶ هزار تن کنجاله سویا و ۱۵۶ هزار تن خوراک آماده دام و طیور بود.

مدیرکل سامانه بازارگاه تاکید کرد که این نهاده‌ها با قیمت توافقی به فروش رسیده است و ذرت به قیمت حدود ۴۳ هزار تومان، جو ۴۲ و کنجاله به قیمت حدود ۶۹ هزار تومان معامله می‌شود.

وقتی عرضه ۱۰ برابر است، چرا قیمت‌ها عقب‌نشینی نمی‌کند؟
اما اعلام آمار عرضه ۱۰ برابری نهاده‌های دامی نسبت به تقاضا در سامانه بازارگاه شاید در نگاه اول نویدبخش ثبات و کاهش قیمت در بازار پروتئین است، اما واقعیت ویترین مغازه‌ها داستان دیگری را روایت می‌کند.

در حالی که انبار‌ها از ذرت و سویا لبریز شده‌اند، قیمت مرغ و گوشت قرمز همچنان در مسیری صعودی است و از دسترس بخش بزرگی از جامعه خارج شده است و این تضاد آشکار، نشان‌دهنده گسست عمیق میان «آمار اداری» و «واقعیت سفره مردم» است.

همچنین مدیرکل سامانه بازارگاه از عرضه ۵۸۵ هزار تنی نهاده سخن می‌گوید، اما سوال اصلی اینجاست که اگر نهاده با قیمت توافقی و در حجم انبوه موجود است، چرا هزینه‌های تمام‌شده تولید کاهش نمی‌یابد؟

نهاده دامی تنها یکی از ارکان تولید است و افزایش ۴ برابری قیمت ارز هزینه‌های جانبی مانند واکسن، دارو، مکمل‌ها، قطعات یدکی تجهیزات مرغداری و دامداری و از همه مهم‌تر هزینه‌های حمل‌ونقل و دستمزد را به شدت بالا برده است بنابراین ارزانیِ ادعایی در بخش نهاده، توسط طوفان تورم در سایر بخش‌های تولید بلعیده شده است.

رونمایی از مدل جدید «ارزانی صعودی»!
قیمت ذرت ۴۳ هزار تومانی و کنجاله ۶۹ هزار تومانی در بازارگاه از سوی مسئولان وزارت جهاد کشاورزی با قیمت‌ها در بازار آزاد تفاوت دارد و شائبه‌هایی مطرح می‌کند برای مثال وقتی تقاضا تنها یک دهم عرضه است (فروش ۵ هزار تن از ۵۸۵ هزار تن عرضه)، یعنی یا تولیدکنندگان نقدینگی کافی برای خرید ندارند و یا سیستم توزیع به قدری کند و بوروکراتیک عمل می‌کند که مرغدار و دامدار ترجیح می‌دهند نیاز خود را به صورت خرد و با قیمت بالاتر از بازار آزاد تامین کنند تا در صف‌های طولانی سامانه نمانند.

کنجاله در انبار، حسرت‌ها در سفره
همچنین بسیاری از تولیدکنندگان به دلیل عدم اطمینان از آینده قیمت ارز و هزینه‌های سال آینده، ریسک تولید انبوه را نمی‌پذیرند؛ بنابراین عرضه ۱۰ برابری نهاده زمانی موثر است که تولیدکننده امنیت اقتصادی داشته باشد و در شرایطی که تورم انتظاری در جامعه بالای ۶۰ درصد تخمین زده می‌شود، انبار کردن نهاده در سامانه بازارگاه کمکی به کاهش قیمت مرغ نمی‌کند؛ چراکه مرغدار بر اساس «قیمت جایگزینی» و هزینه‌های آتی اقدام به قیمت‌گذاری می‌کند.

آنچه آمار سامانه بازارگاه نشان می‌دهد این است که مشکل امروز تولید، «کمبود فیزیکی نهاده» نیست، بلکه «مدیریت هزینه تولید» و «بی‌ثباتی ارزی» است و تا زمانی که قیمت نهایی محصول در بازار تحت تأثیر نرخ ارز آزاد و تورم ساختاری باشد، حتی اگر عرضه نهاده ۱۰۰ برابر تقاضا شود، قیمت گوشت و مرغ پایین نخواهد آمد.

وقتی از عرضه ۵۸۵ هزار تنی نهاده، تنها ۵ هزار تن آن به فروش می‌رسد، یعنی یک جای کار در سیستم توزیع می‌لنگد؛ یعنی یا تولیدکننده نقدینگی ندارد، یا بوروکراسی کند دولتی، مرغدار را به آغوش بازار آزاد پرتاب کرده است./اقتصادآنلاین