داده‌محوری؛ قطب‌نمای توسعه افق کوروش

تیتر 20- در اقتصاد ایران، مسیر توسعه بسیاری از بنگاه‌های اقتصادی، جز معدود نمونه‌هایی مانند افق کوروش، بر پایه‌ دو الگوی سنتی تجربه‌محوری و ارتباط‌محوری بنا شده است. این رویکرد، هرچند در کوتاه‌مدت گره‌گشا بوده، اما در بلندمدت از فقدان اتکای کافی به داده‌ها و شاخص‌های کمی رنج برده است. در این سازوکار، نتایج تصمیمات به‌جای تحلیل واقعی بازار، بیشتر به حس مدیر یا اعتماد شبکه‌ای وابسته است. نتیجه‌اش «هندوانه دربسته»‌ای‌ است که تا گشوده نشود، نمی‌توان حدس زد شیرین است یا تلخ!

در این فضا، فروشگاه زنجیره‌ای افق کوروش از جمله شرکت‌هایی است که مسیر متفاوتی برگزیده و بر «داده‌محوری» و تحلیل نظام‌مند شاخص‌ها بنا شده است. بر این مبنا، این لیدر خرده‌فروشی بازار ایران، موفق شده رشد خیره‌کننده‌‌ای در شبکه فروشگاهی کشور رقم بزند.

از تجربه‌گرایی تا شاخص‌گرایی

در سال‌های اخیر، افق کوروش، با اتکا به مدل‌های تحلیل داده، به‌جای اتکا به تجربه صرف، راهبرد توسعه‌ فروشگاهی را بر پایه‌ سنجش و پایش شاخص‌های واقعی بنا نهاده است. این شاخص‌ها، مواردی مانند میانگین فروش هر شعبه، نرخ بازگشت مشتری، سهم هر دسته کالا در سود ناخالص، هزینه‌ توزیع، مسیرهای لجستیکی بهینه و... را شامل می‌شوند.

ثمره‌ این نگاه، نه‌تنها در گسترش جغرافیای فعالیت، بلکه در رشد مالی قابل‌سنجش افق کوروش نیز آشکار است. آمارهای رسمی نشان می‌دهد این فروشگاه زنجیره‌ای، با افتتاح بیش از چند صد شعبه جدید در سال گذشته، به رکورد تازه‌ای در صنعت خرده‌فروشی ایران دست یافته است.

اکنون، در سال ۱۴۰۴، آمارها از حدود ۵۰۰۰ شعبه، 30 هزار پرسنل و 5500 قلم کالا در سبد فروش در ۳۱ استان و حدود 700 شهر حکایت دارد. این شبکه‌، هر روز داده‌های تازه‌ای از رفتار خرید، تنوع تقاضا و الگوهای مصرف جمع‌آوری می‌کند که مبنای تصمیمات بعدی سازمان می‌شود.

همچنین پلتفرم اُکالا به‌عنوان بازوی آنلاین افق کوروش، با بیش از ۲۳ میلیون کاربر، ۳۲۰۰ فروشگاه فعال و حضور در ۲۴۸ شهر، حجم عظیمی از داده‌های خرید و توزیع را تولید می‌کند. این داده‌ها، رفتار خرید مصرف‌کنندگان، الگوهای تقاضا در مناطق مختلف و حتی زمان‌های اوج فروش را آشکار می‌سازد. تحلیل این داده‌ها در برخی تصمیم‌گیری‌ها برای پیش‌بینی تقاضا، بهینه‌سازی زنجیره تأمین و توسعه فروشگاه‌ها در افق کوروش مؤثر است.

داده‌ها، زیرساخت تصمیم‌سازی

داده‌های حاصل از گزارش مجمع عمومی تیرماه امسال نشان می‌دهد افق کوروش در سال مالی گذشته با رشد ۷۳ درصدی فروش خالص به رقم ۱۱۴.۷ همت دست یافته و سود ناخالص نیز ۶۹ درصد افزایش یافته است. ضمناً سود عملیاتی با رشد ۵۶ درصدی به ۵.۵ همت و سود خالص با رشد ۵۲ درصدی نیز به همان رقم ۵.۵ همت رسیده است. این ارقام بدون وجود ساختار تحلیلی دقیق از داده‌های فروش، تأمین، لجستیک و منابع انسانی، قابل تحقق نیست.

یکی از نشانه‌های بلوغ داده‌محور در افق کوروش، استفاده از تحلیل‌های مقطعی و زمانی در ارزیابی عملکرد شعب است. با اتکا به داده‌های روزانه فروش، میانگین گردش کالا و نسبت هزینه به درآمد، شرکت می‌تواند تصمیم بگیرد کدام شعبه باید توسعه یابد، کدام بهینه‌سازی شود و کدام منطقه، مستعد راه‌اندازی فروشگاه جدید است.

افق کوروش در حوزه‌ لجستیک نیز با تحلیل داده‌های مسیر و مصرف سوخت، به‌کارگیری لیفتراک‌های برقی و بهینه‌سازی چیدمان انبارها، مصرف سوخت فسیلی را کاهش داده است. این، نمونه‌ای‌ از تصمیماتی است که حاصل داده‌کاوی عملیاتی است. همچنین انجام بیش از ۱۱۷ هزار آزمایش کیفی کالا، پیش از ورود به چرخه‌ فروش، نشانه استقرار سامانه‌های داده‌محور کنترل کیفیت است.

داده به‌مثابه سرمایه‌ نامشهود

افق کوروش اکنون فقط یک شبکه فروشگاهی نیست، بلکه بانک اطلاعاتی عظیم از رفتار مصرف‌کننده‌ ایرانی به شمار می‌رود. با ۱۴.۵ میلیون خانوار مشتری در سال ۱۴۰۳ و تعامل با بیش از ۷۰۰ تأمین‌کننده، حجم داده‌هایی که از تراکنش‌ها، ترجیحات و بازخوردهای بازار جمع‌آوری می‌شود، به شرکت امکان می‌دهد سبد محصولات را دقیق‌تر، تنظیم و قیمت‌گذاری را به‌صورت پویا انجام دهد.

این زیرساخت با تجربه‌ جهانی شرکت‌هایی مانند کارفور در فرانسه و تسکو در بریتانیا مشابهت دارد که با استفاده از تحلیل رفتار مشتری و داده‌های وفاداری، موفق شدند در بازارهای اشباع‌شده نیز سهم خود را حفظ کنند. در این الگوها، داده، فقط یک محصول جانبی فروش نیست، بلکه منبع اصلی ارزش‌افزوده است.

در ایران نیز تجربه‌ افق کوروش نشان می‌دهد استفاده از الگوریتم‌های مکانی برای تعیین محل فروشگاه‌ها، مدل‌سازی تقاضا در شهرهای کوچک و ارزیابی نرخ نفوذ کالاها، به‌مراتب مؤثرتر از اتکای صرف به تجربه یا ارتباط است. این شرکت، با چابک‌سازی فرایندها و سیستمی کردن زنجیره‌ تأمین، داده‌ها را از سطح گزارش به سطح تصمیم ارتقا داده است.

بازدهی داده‌محور در بازار سرمایه

اثر این رویکرد، نه‌تنها در شاخص‌های عملیاتی، بلکه در بازار سرمایه نیز مشهود است. طبق گفته‌ مدیرعامل شرکت، در بازه‌ تیر ۱۴۰۳ تا تیر ۱۴۰۴، شاخص کل بورس تنها ۱۳ درصد رشد کرده، اما سهم افق کوروش ۷۵ درصد افزایش قیمت داشته است. این شکاف، بازتاب اعتماد بازار به پایداری و شفافیت ناشی از تصمیم‌گیری داده‌محور است.

از سوی دیگر، افزایش سرمایه‌ شرکت از سه‌هزار به چهار هزار میلیارد تومان از محل سود انباشته نیز بیانگر سیاست انباشت و سرمایه‌گذاری مجدد مبتنی بر تحلیل داده‌های سودآوری واقعی و نه تصمیمات مقطعی یا نمایشی است.

داده، قطب‌نما و آینده افق کوروش

افق کوروش در مسیر توسعه‌ خود نشان داده، صرفاً ابزار گزارش‌دهی نیست، بلکه رمز توسعه‌ پایدار است. وقتی توسعه بر مبنای داده باشد، هر تصمیم، از انتخاب شهر و محل تا ترکیب کالا و از مدیریت موجودی تا تعامل با ذینفعان. با شاخص دقیق سنجیده می‌شود. این، همان چیزی است که در فضای اقتصادی که گرفتار تجربه‌گرایی سنتی است، الگوی ویژه ای برای بنگاه‌های بزرگ و متوسط محسوب می‌شود.

از این‌رو، رشد کمی و کیفی افق کوروش، حاصل شانس یا صرفاً شبکه‌های ارتباطی نیست، بلکه نتیجه‌ سیستم مبتنی بر داده‌ است که به‌صورت مستمر تغذیه و تحلیل می‌شود. اگر اقتصاد ایران بخواهد از چرخه‌ تصمیم‌گیری احساسی به سمت توسعه‌ عقلانی حرکت کند، افق کوروش، نمونه واقعیِ این گذار داده‌محور است. این مسیر، به‌روشنی نشان می‌دهد آینده‌ رشد، از دل داده استخراج می‌شود، نه حدس و آزمون.