فولاد مبارکه در مسیر پیشرانی اقتصاد غیرنفتی/ بومی‌سازی فراتر از قطعه‌سازی / اکوسیستم فناوری فولاد مبارکه برای توسعه به وسعت ایران

تیتر20 - بیست و سوم دی ماه، سالگرد بهره‌برداری از شرکت «فولاد مبارکه اصفهان»، فرصتی است برای بازنگری در مسیر تحول این غول صنعتی و ارزیابی تاثیرات استراتژیک سرمایه‌گذاری‌های کلان در سال ۱۴۰۴؛ اما این رویکرد بر اساس چه مسیری خلق شد و چرا بار دگر اهمیت یافته است؟ 

پاسخ این پرسش را باید در تحولات ژئوپلیتیک و ژئواکونومیکِ سه دهه آغازین صده ۲۰۰۰ و تاثیر آن بر زنجیره تامین جهانی جست اما در تحلیل پیش رو، ریسک‌ها را از دریچه مدیریت «پنجره فرصت» رمزگشایی می‌کنیم.

در این راستا، فولاد مبارکه با اتخاذ رویکردی چندجانبه‌نگر، اقدام به تنوع‌بخشی به منابع تامین مواد اولیه و ایجاد روابط استراتژیک با شرکای تجاری در مناطق مختلف جهان نموده است. 

این استراتژی، نه تنها به کاهش وابستگی به یک «منبع واحد» کمک کرده، بلکه امکان دسترسی به فناوری‌های نوین با استانداردهای داخلی و ایجاد ارزش بر روی این استانداردها را نیز فراهم ساخته است.   

همچنین، سرمایه‌گذاری در تحقیق و توسعه فناوری‌های جایگزین برای مواد اولیه کلیدی، به عنوان یک اقدام پیشگیرانه برای مقابله با ریسک‌های احتمالی آتی در نظر گرفته شده است؛ جایی که پیوندِ «مسیر تعالی پیشرفت» و «جهان ترازیِ» فولاد مبارکه، یک معنای واحد را بر شرکت و جهان پیرامونش مستقر کرده است. 

نقش فناوری‌های نوین در بهینه‌سازی فرآیندهای تولید
فولاد مبارکه با هدف ارتقاء سطح عملکرد خود در تراز استاندارد جهانی، به‌کارگیری فناوری‌های پیشرفته هوش مصنوعی (AI) و یادگیری ماشین (ML) را در قلب فرآیندهای تولید خود نهادینه می‌کند.

این رویکرد دیجیتالی، بهینه‌سازی مصرف انرژی را با دقت بی‌سابقه‌ای ممکن ساخته و سهم چشمگیری در کاهش ضایعات و بهبود مستمر کیفیت محصولات نهایی داشته است. 
با توجه به ضرورت تحول دیجیتال در صنعت فولاد، هوش مصنوعی ابزاری کلیدی برای ارتقاء شاخص‌های کیفی، کمی و ایمنی است. 

در این راستا، در واحد گندله‌سازی، از آنالیز تصویری مبتنی بر ML برای پایش خروجی دیسک‌ها و دانه‌بندی گندله خام استفاده می‌شود که امکان تنظیم دقیق پارامترهایی مانند رطوبت و میزان شارژ کنسانتره را فراهم می‌آورد. 

همچنین، پروژه‌هایی نظیر پیش‌بینی فرایند تولید در واحدهای احیا، با هدف تنظیم بهینه پارامترها برای دستیابی به بالاترین سطح محصول و همچنین تضمین تنوع محصولات در دست اجراست. 

علاوه بر این، با تمرکز بر پایداری تامین و آینده‌نگری، تحقیقاتی پیرامون تکنولوژی احیا مستقیم بر پایه فولاد سبز و استفاده از هیدروژن آغاز شده است. 

پیاده‌سازی سیستم‌های پیش‌بینانه مانند آنالیز تصویری برای عیب‌یابی نوار نقاله‌ها، نشان‌دهنده تعهد شرکت به افزایش قابلیت اطمینان عملیاتی و تقویت مشتری‌مداری از طریق ارائه محصولی پایدار و با کیفیت است.

پیشرانی اقتصاد غیرنفتی و تعهد به پایداری جهانی
این عملکرد ساختاریافته شرکت فولاد مبارکه در سه دهه گذشته، آن را به یک مدل توسعه پایدار در ساختار اقتصادی ایران تبدیل کرده است. این شرکت با تمرکز بر تولید محصولات استراتژیک، در خط مقدم پیشرانی اقتصاد غیرنفتی قرار گرفته است. 

تامین نیازهای صنایع کلیدی داخلی نظیر خودروسازی، لوازم خانگی و بخش انرژی، نه تنها وابستگی به واردات را کاهش داده، بلکه با ارزآوری مستمر از طریق صادرات، مزیت رقابتی پایداری را در بازار جهانی برای ایران فراهم می‌آورد. 

این نقش محوری در زنجیره ارزش، تاثیر مضاعفی بر اشتغال‌زایی پایدار و تقویت اقتصاد منطقه‌ای، به‌ویژه در استان اصفهان و مناطق همجوار، داشته و از مهاجرت سرمایه‌های انسانی جلوگیری می‌کند.

نقش محوری بومی‌سازی در استقلال فنی
اما آنچه مبارکه را پیشگام اقتصاد غیرنفتی ساخته چیست؟ پاسخ را باید در فرایندهای «بومی‌سازی» و محصولات نهایی آن جست. دستاوردهای بومی‌سازی در فولاد مبارکه، به مثابه ستون فقرات استقلال فنی و عملیاتی این شرکت است.

 
از سال ۱۳۸۱، نهضت ساختاریافته بومی‌سازی منجر به طراحی و ساخت بیش از صد هزار قطعه صنعتی، شامل تجهیزات استراتژیک و پیچیده خطوط ریخته‌گری، احیا و نورد گردیده است.

 
تامین حدود ۹۰ درصد از نیازهای شرکت از منابع داخلی، صرفه‌جویی ارزی قابل توجهی (مانند صرفه‌جویی ۱۶.۵ میلیون یورویی در سال ۱۴۰۳ با بومی‌سازی ۹۶۷ قطعه پیچیده) را به ارمغان آورده است. 

این فرایند، با ایجاد بانک اطلاعات سازندگان توانمند داخلی و توانمندسازی شرکت‌های دانش‌بنیان از طریق حمایت‌هایی چون پیش‌پرداخت‌های بالاتر و خریدهای تضمینی بلندمدت، دانش طراحی و ساخت را در داخل نهادینه کرده است. 

هدف غایی این استراتژی، ظهور برندهای تجاری ایرانی در سطح جهانی است که رقابت در حوزه‌های کیفی، فنی و اقتصادی را الزامی ساخته و به طور خودکار، شرکت‌ها را در مسیر ارتقاء فناوری همگام با استانداردهای بین‌المللی قرار می‌دهد. 

تشکیل دبیرخانه برندسازی شرکت‌های فولادی و معدنی توسط فولاد مبارکه، نشان‌دهنده تلاشی منسجم برای خلق این اکوسیستم رقابتی و جذب سرمایه‌های بخش خصوصی در زنجیره تأمین است.

گذار به فولاد سبز و حضور در بازارهای جهانی با شفافیت کربنی
در ریل تکنولوژیک «بومی‌سازی» فولاد مبارکه، فرایندهای نوین تولیدِ سبز به چشم می‌آید. فشارهای جهانی ناشی از سازماندهی اثرات تولید فولاد بر جو، و راه اندازی بازارهای معاملات اوراق کربن، «فولادسبز» را از انتخاب به ضرورت درآورده است.  

از این قرار، فولاد سبز دیگر یک انتخاب صرف نیست، بلکه یک الزام برای حضور در بازارهای جهانی، به‌ویژه با توجه به استانداردهای اتحادیه اروپا است. 

کسب همزمان گواهینامه‌های بین‌المللی ISO 14064-1 (مدیریت انتشار گازهای گلخانه‌ای در سطح سازمانی) و ISO 14067 (ردپای کربن محصول - PCF) توسط فولاد مبارکه، این شرکت را به اولین شرکت ایرانی با اعتبار جهانی SGS سنگاپور در هر دو سطح تبدیل کرده است. 

اتخاذ دوره اعتبار سه‌ساله برای گزارش‌دهی PCF، نشان از تعهد به شفافیت داده‌محور دارد. نقشه راه کربن‌خنثی برای افق ۱۴۱۰، توسعه استفاده از هیدروژن سبز در احیای مستقیم، اجرای پروژه‌های جذب و ذخیره‌سازی کربن (CCUS) و افزایش سهم انرژی‌های تجدیدپذیر (خورشیدی و بادی) را در دستور کار قرار داده است. 

این اقدامات، همسویی سیستم‌های ارزیابی زیست‌محیطی با استانداردهای ESG و GRI را تضمین کرده و قابلیت رقابت محصولات فولادی ایران را در بازارهای با سخت‌گیری زیست‌محیطی افزایش می‌دهد.

توسعه به وسعت ایران: زیرساخت فناوری و منطقه‌ای
توسعه‌ای که فولاد مبارکه رقم زده، فراتر از مرزهای اقتصادی شرکت است و آن را به کانون توسعه به وسعت ایران بدل کرده است. 

سرمایه‌گذاری‌های زیرساختی در بخش‌های حمل‌ونقل، انرژی و خدمات عمومی با محوریت این شرکت، بسترهای لازم برای رشد کسب‌وکارهای وابسته را فراهم آورده است. 

در حوزه فناوری، بومی‌سازی و اشتراک دانش طراحی و تعمیرات، باعث شد تا قابلیت طراحی خطوط تولید فولادی جدید بر مبنای محصولات بومی در کشور شکل بگیرد.

 
این استراتژی چندوجهی، توسعه اقتصادی را با مسئولیت اجتماعی و تعهدات زیست‌محیطی درهم تنیده و پتانسیل رقابتی پایدار فولاد ملی ایران را در سطح منطقه و جهان تقویت می‌کند.

خلق ارزش مشترک با جامعه در سطح جهانی
روندگی عملکرد توسعه‌ای فولاد مبارکه در بطن مسئولیت اجتماعی و تعهدات زیست‌محیطی، در فهرست جوایز بین المللی این شرکت هم عیان است: پیشرانی فولاد مبارکه در حوزه فولاد سبز و توسعه پایدار، در جایزه‌های بین‌المللی جهانی فولاد (Worldsteel) و موسسات معتبر ارزیابی ESG، به وضوح تایید شده است. 

این جوایز، نه تنها ارزیابی فنی موفقیت‌های عملیاتی است، بلکه شاخصی از توانایی شرکت در تبدیل چالش‌های زیست‌محیطی به فرصت‌های استراتژیک است. 

پروژه «تبدیل لجن صنعتی به کنسانتره آهن»، نمونه برجسته‌ای از اجرای «اقتصاد چرخشی» در صنعت فولاد است که از طریق فناوری پیشرفته، ضایعات را به منابع ارزشمند تبدیل می‌کند. 

این پروژه، با کاهش ۱۲۹۱ هزار تن CO₂ سالانه و صرفه‌جویی ۱۲۵ هزار مترمکعب آب، نه تنها اثر کربنی را کاهش می‌دهد، بلکه به ایجاد اشتغال پایدار و تقویت ارزش افزوده داخلی می‌پردازد. 

قرارگیری در جمع ۷ شرکت برتر جهان، نشان‌دهنده توانایی فولاد مبارکه در ایجاد مدلی پایدار و قابل تکرار در صنعت فولاد است. 

این دستاورد، از نگاه فنی، نشان‌دهنده توانایی در ادغام فناوری‌های پیشرفته با اهداف محیط‌زیستی و اقتصادی است که می‌تواند مدلی برای صنایع دیگر باشد.

ترسیم افق جهانی با تلفیق استقلال فنی و تعالی دیجیتال 
در تحلیل کلی، فولاد مبارکه با تبدیل چالش‌های ژئوپلیتیکی به فرصت، استراتژی تنوع‌بخشی تامین و بومی‌سازی پیشرو را به عنوان ستون فقرات استقلال فنی تثبیت کرده است. 
این رویکرد، وابستگی را کاهش داده و دانش طراحی را در داخل نهادینه نموده و زمینه‌ساز توسعه برندهای تجاری ایرانی شده است. 

همزمان، ادغام فناوری‌های AI/ML در فرآیندها، دستیابی به تراز استاندارد جهانی را از طریق بهینه‌سازی مستمر کیفیت و مصرف انرژی ممکن ساخته است. 

این تحول دیجیتال، همراه با تعهد عملی به فولاد سبز (تایید شده توسط گواهینامه‌های ISO و نقشه راه کربن‌خنثی)، شرکت را در موقعیت پیشرانی اقتصاد غیرنفتی قرار داده و قابلیت رقابت در بازارهای سخت‌گیر جهانی را تضمین می‌کند. 

در نهایت، عملکرد ساختاریافته شرکت، فراتر از عملیات تولیدی بوده و تبدیل شدن به کانون توسعه به وسعت ایران، از طریق سرمایه‌گذاری‌های زیرساختی و اکوسیستم‌سازی حول بومی‌سازی، اثبات می‌کند که تعالی صنعتی در این مجموعه با مسئولیت‌پذیری اجتماعی و زیست‌محیطی پیوند خورده است.