فولاد مبارکه و بازتعریف نقش فرآوری قراضه در سودآوری و اقتصاد چرخشی

تیتر 20- در شرایطی که صنعت فولاد جهان با فشارهای فزاینده زیست ‌محیطی، محدودیت منابع و الزامات توسعه پایدار مواجه است، بازنگری در مدل ‌های تولید و تأمین مواد اولیه به یک ضرورت راهبردی تبدیل شده است. در این میان، «اقتصاد قراضه‌ محور» به‌ عنوان یکی از ارکان اصلی گذار به فولاد سبز، بیش از گذشته در کانون توجه شرکت‌ های بزرگ فولادی قرار گرفته است. گروه فولاد مبارکه نیز با تمرکز بر فرآوری ضایعات فرایندی و توسعه اقتصاد چرخشی، تلاش کرده است از یک چالش بالقوه، فرصت ارزش‌ آفرین بسازد.

بر اساس رویکردهای جدید فولاد مبارکه، ضایعات فولادی دیگر صرفاً پسماندهای ناخواسته تولید نیستند، بلکه به‌ عنوان منابعی راهبردی در زنجیره ارزش دیده می ‌شوند. این نگاه، تفاوتی بنیادین با رویکرد سنتی دارد که در آن ضایعات، از جمله خرسک، تنها به فروش می ‌رسیدند و عملاً از چرخه تولید خارج می ‌شدند. در مقابل، رویکرد نوین، ضایعات را ماده اولیه ‌ای قابل بازیافت می‌ داند که با فرآوری اصولی می‌ تواند دوباره به چرخه تولید بازگردد و ارزش افزوده ایجاد کند.

همکاری فولاد مبارکه با شرکت آتیه ‌تجارت نقش‌ جهان قشم (آتیه‌فولاد) در همین چارچوب قابل تحلیل است. این همکاری، با هدف کاهش انباشت ضایعات فرایندی، افزایش بهره‌ وری منابع و تبدیل پسماند به ثروت شکل گرفته است. فرآوری هدفمند قراضه ‌ها نه ‌تنها هزینه ‌های دفع و انبارش را کاهش می ‌دهد، بلکه وابستگی به مواد اولیه تازه را نیز کمتر می‌ کند، موضوعی که در شرایط محدودیت‌ های تأمین و نوسانات بازار مواد اولیه، اهمیت مضاعف دارد.

از منظر اقتصادی، فرآوری قراضه می ‌تواند نقش مستقیمی در افزایش سودآوری شرکت ‌های فولادی ایفا کند. استفاده مجدد از ضایعات داخلی، هزینه تمام‌شده تولید را کاهش داده و حاشیه سود را بهبود می ‌بخشد. علاوه بر این، توسعه زنجیره فرآوری ضایعات، امکان خلق درآمدهای جانبی و شکل‌ گیری کسب‌ و کارهای مکمل را فراهم می ‌کند. در واقع، اقتصاد قراضه ‌محور می ‌تواند به یکی از پیشران‌ های پایداری مالی در صنعت فولاد تبدیل شود.

اما اهمیت این رویکرد صرفاً به سودآوری محدود نمی‌ شود. از منظر زیست ‌محیطی، بازیافت و فرآوری ضایعات فولادی نقشی کلیدی در کاهش انتشار گاز دی ‌اکسیدکربن دارد. تولید فولاد از قراضه، نسبت به تولید از مواد خام معدنی، انرژی کمتری مصرف می ‌کند و اثر کربنی پایین‌ تری دارد. به همین دلیل، توسعه این رویکرد در چارچوب اهداف توسعه پایدار سازمان ملل متحد و سیاست‌ های جهانی مقابله با تغییرات اقلیمی تعریف می ‌شود. فولاد مبارکه با تمرکز بر اقتصاد چرخشی، تلاش کرده است هم ‌راستا با این روند جهانی حرکت کند.

اقتصاد چرخشی، برخلاف الگوی خطی «تولید–مصرف–دفع»، بر استفاده حداکثری از منابع و بازگرداندن مواد به چرخه تولید تأکید دارد. در صنعت فولاد، قراضه یکی از مهم ‌ترین حلقه ‌های این چرخه است. توجه فولاد مبارکه به فرآوری ضایعات فرایندی را می‌ توان نشانه‌ ای از گذار تدریجی این مجموعه به الگوهای نوین حکمرانی صنعتی دانست، الگویی که در آن بهره ‌وری منابع، مسئولیت زیست‌ محیطی و سودآوری اقتصادی به ‌طور هم‌ زمان دنبال می‌ شود.

البته تحقق کامل اقتصاد قراضه ‌محور، نیازمند زیرساخت‌ های فنی، مدیریتی و نهادی مناسب است. استاندارد سازی فرآیندهای جمع ‌آوری و فرآوری، سرمایه ‌گذاری در فناوری‌ های نوین بازیافت و توسعه همکاری با شرکت‌ های تخصصی، از جمله الزامات این مسیر به شمار می ‌رود. تجربه فولاد مبارکه در همکاری با آتیه ‌فولاد نشان می ‌دهد که مشارکت ‌های هدفمند می ‌تواند نقش مهمی در تسریع این گذار ایفا کند.

در سطح کلان، توجه شرکت‌ های بزرگ فولادی به فرآوری قراضه می‌ تواند الگویی برای کل صنعت باشد. در شرایطی که منابع طبیعی محدودتر و الزامات زیست ‌محیطی سخت‌ گیرانه ‌تر می ‌شود، آینده فولاد به میزان توان آن در مدیریت هوشمند منابع و کاهش اثرات محیطی گره خورده است. فولاد مبارکه با تمرکز بر کاهش انباشت ضایعات و ارزش ‌آفرینی از قراضه، گامی در جهت هم‌ راستا شدن با این آینده برداشته است.

در نهایت، می ‌توان گفت فرآوری قراضه در فولاد مبارکه صرفاً یک اقدام عملیاتی نیست، بلکه بخشی از یک راهبرد کلان برای ارتقای سودآوری، افزایش تاب‌ آوری صنعتی و حرکت به سمت فولاد سبز است. راهبردی که اگر به‌ درستی توسعه یابد، می‌ تواند جایگاه این مجموعه را نه‌ تنها در صنعت فولاد ایران، بلکه در نقشه فولاد پایدار منطقه نیز تثبیت کند.