رشد تولید در سایه ناترازی انرژی/ فولاد مبارکه چگونه رکورد تاریخی یازده کاهه را ثبت کرد؟

تیتر۲۰ - در شرایطی که بخش عمده‌ای از صنایع کشور در سال ۱۴۰۴ با محدودیت‌های برق و گاز، ناترازی انرژی و اختلال در شبکه سراسری مواجه بودند، گروه فولاد مبارکه اصفهان توانست در پایان یازده ‌ماهه سال جاری، بالاترین میزان رشد تولید نسبت به مدت مشابه ادوار گذشته را به ثبت برساند. این دستاورد نه‌ تنها از منظر عملیاتی حائز اهمیت است، بلکه از منظر اقتصادی نیز پیامدهای قابل‌ توجهی برای این بنگاه بزرگ فولادی و زنجیره صنایع پایین‌دستی کشور به همراه داشته است. بررسی آمارهای تولید نشان می‌دهد که رشد به‌ دست‌آمده صرفا یک افزایش مقطعی نبوده، بلکه حاصل مجموعه‌ای از عوامل ساختاری، مدیریتی و سرمایه‌گذاری‌های هدفمند در سال‌های اخیر بوده است.  

تصویر آماری از یک رکورد تاریخی

بر اساس اعلام سعید زرندی، مدیرعامل گروه فولاد مبارکه، عملکرد یازده ‌ماهه ۱۴۰۴ در اغلب حلقه‌های زنجیره تولید با تحقق بالاتر از برنامه همراه بوده است.

در بخش مواد اولیه، تولید گندله به ۶ میلیون و ۷۲۸ هزار تن رسید که معادل تحقق ۱۰۲ درصد برنامه و رشد ۱.۹ درصدی نسبت به مدت مشابه سال ۱۴۰۳ است. در واحدهای احیای مستقیم، تولید آهن اسفنجی با ثبت رقم ۶ میلیون و ۷۳۳ هزار تن، ۱۱۳ درصد برنامه را محقق کرده و رشد ۱۲.۱ درصدی را نسبت به سال گذشته نشان می‌دهد؛ جایگاهی که همچنان عنوان بزرگ ‌ترین تولیدکننده آهن اسفنجی جهان را برای فولاد مبارکه تثبیت کرده است.

در بخش فولادسازی، تولید تختال با ثبت ۶ میلیون و ۹۵۹ هزار تن، ۱۰۳ درصد برنامه را پوشش داده و رشد ۲.۱ درصدی را به ثبت رسانده است. در حوزه محصولات نهایی نیز تولید کلاف گرم به ۴ میلیون و ۸۳۵ هزار تن رسیده و ۱۰۲ درصد برنامه تحقق یافته است.

همچنین در شرکت فولاد و نورد سبا، تولید آهن اسفنجی به یک میلیون و ۲۸۳ هزار تن رسید که رشد قابل‌توجه ۱۵.۱ درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل را نشان می‌دهد. تولید کلاف گرم در این شرکت نیز با رشد ۲.۷ درصدی به ۱.۵ میلیون تن افزایش یافته است.

زرندی در همین زمینه تأکید کرده است: «سرمایه‌گذاری‌های فولاد مبارکه در حوزه برق و آب در این شرایط سخت به ثمر رسیده و با کاهش اتکا به شبکه برق سراسری توانستیم بالاترین میزان رشد تولید در تاریخ بهره‌برداری را ثبت کنیم.»

چه عواملی رشد تولید را رقم زد؟

شاید مهم‌ترین عامل را باید در استراتژی سرمایه‌گذاری فولاد مبارکه در حوزه انرژی جست‌ و جو کرد. طی سال‌های اخیر، این شرکت با توسعه نیروگاه‌های اختصاصی و پروژه‌های تأمین آب، وابستگی خود به شبکه سراسری را کاهش داده است. در شرایطی که بسیاری از فولادسازان کشور با توقف یا کاهش تولید مواجه شدند، فولاد مبارکه توانست با مدیریت بار و تأمین برق پایدار، سطح تولید خود را حفظ و حتی افزایش دهد. این اقدام، عملا ریسک عملیاتی ناشی از ناترازی انرژی را کنترل کرده و ثبات تولید را تضمین کرده است، ثباتی که پیش‌نیاز رشد کمی تولید در صنایع سرمایه ‌بر به شمار می‌رود.

از سوی دیگر فولاد مبارکه با در اختیار داشتن بخش‌های گندله‌ سازی، احیا مستقیم، فولادسازی و نورد، از مزیت یکپارچگی زنجیره برخوردار است. این ساختار باعث شده است که گلوگاه‌های تأمین مواد اولیه یا نیمه‌ساخته به حداقل برسد و برنامه‌ریزی تولید با انعطاف بیشتری انجام شود. رشد هم‌زمان در گندله، آهن اسفنجی، تختال و کلاف گرم نشان می‌دهد که افزایش تولید صرفا در یک حلقه رخ نداده، بلکه کل زنجیره به‌ صورت هماهنگ ارتقا یافته است. چنین رشدی بدون مدیریت متمرکز زنجیره ارزش امکان ‌پذیر نبود.

به گفته زرندی، «کارکنان نواحی مختلف فراتر از برنامه‌های خود عمل کرده‌اند.» این جمله اگرچه کوتاه است، اما نشان‌دهنده ارتقای شاخص‌های بهره ‌وری در سطح عملیاتی است. عبور از ۱۰۰ درصد برنامه در اغلب واحدها به معنای بهبود راندمان خطوط تولید، کاهش توقفات اضطراری و افزایش نرخ بهره‌برداری از ظرفیت اسمی است. در صنعتی مانند فولاد که هر ساعت توقف خط می‌تواند زیان سنگینی ایجاد کند، مدیریت تعمیرات، پایش مستمر تجهیزات و بهینه ‌سازی فرآیندها نقش تعیین‌ کننده‌ای در افزایش تولید دارد.

همچنین تولید ۴.۸۳۵ میلیون تن کلاف گرم در فولاد مبارکه و ۱.۵ میلیون تن در فولاد و نورد سبا، عملا نیاز صنایع پایین ‌دستی به ورق گرم را پوشش داده است. این موضوع ضمن کاهش واردات، تقاضای پایدار داخلی را برای محصولات شرکت تضمین کرده و انگیزه تولید بیشتر را تقویت کرده است.

اما رشد تولید، به ‌ویژه در محصولات با ارزش افزوده بالاتر مانند کلاف گرم، مستقیما به افزایش فروش منجر می‌شود. حتی در صورت ثبات نسبی قیمت‌ها، افزایش تناژ فروش موجب رشد درآمد عملیاتی و تقویت جریان نقدی شرکت خواهد شد. این موضوع برای بنگاهی با پروژه‌های توسعه‌ای متعدد، اهمیت راهبردی دارد.

همچنین افزایش حجم تولید در یک ساختار سرمایه ‌بر، به توزیع بهتر هزینه‌های ثابت می‌ انجامد. هزینه استهلاک، حقوق مدیریتی و سربار عمومی در صورت افزایش تیراژ، سرشکن شده و بهای تمام ‌شده هر تن محصول کاهش می‌ یابد. بنابراین رشد تولید می‌تواند حاشیه سود عملیاتی را تقویت کند.

فولاد مبارکه با حفظ سهم حدود ۳۴ درصدی از تولید فولاد خام کشور، نقش مهمی در تثبیت رتبه دهم ایران در میان تولیدکنندگان بزرگ فولاد جهان ایفا می‌کند. رشد تولید این شرکت عملا به معنای تقویت موقعیت کل صنعت فولاد ایران در آمارهای جهانی است.